Thấy rõ nhờ biết buông xả

Thấy rõ nhờ biết buông xả

---

Tôi học được rằng, chánh niệm và tỉnh giác là hai yếu tố khác nhau về tính chất và tác dụng, nhưng chúng lại bổ túc và hầu như luôn đi đôi với nhau như hai mặt của bàn tay. Chánh niệm thuộc về yếu tố của định, và tỉnh giác thuộc về tuệ. Chánh niệm giữ tâm trọn vẹn trên đối tượng, và tỉnh giác soi sáng đối tượng.

biết rõ việc đang làm

Biết rõ việc đang làm

---

Trong bài kinh Tứ niệm xứ, Bốn lãnh vực quán niệm, đức Phật có dạy cho chúng ta cách thực tập chánh niệm như sau,

“Khi đi, vị khất sĩ lại cũng ý thức rằng mình đang đi; khi đứng, ý thức rằng mình đang đứng; khi ngồi, ý thức rằng mình đang ngồi; khi nằm, ý thức rằng mình đang nằm. Bất cứ thân thể mình đang được sử dụng trong tư thế nào, vị ấy cũng ý thức được về tư thế ấy của thân thể…

    Khi đi tới hoặc đi lui, vị khất sĩ cũng biết rõ việc mình đang làm; khi nhìn trước nhìn sau, cúi xuống, duỗi lên, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi mặc áo, mang bình bát, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi ăn cơm, uống nước, nhai thức ăn, nếm thức ăn, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi đi đại tiện, tiểu tiện, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi đi, đứng, nằm, ngồi, ngủ, thức, nói năng, hoặc im lặng, vị ấy cũng biết rõ việc mình đang làm.”

Uống ngụm mặt trời

Uống ngụm mặt trời

Bài chia sẻ trong khoá tu học mùa Hè 2006.

Mạng internet của tâm thức

 Mạng internet của tâm thức.

---

Chúng ta cần nên nhận thấy rõ mối quan hệ giữa tự tánh (tánh) và hiện tượng (tướng).

    Những hiện tượng mà chúng ta nhận biết, qua sự phân biệt nhị nguyên, là những hiện tượng huyển ảo. Chúng không có thật. Dù vậy, ta lại đi nhận những ảo tưởng này làm cái thực.

    Những hiện tượng (tướng) và tâm thức  của ta là một, chúng y hệt như nhau. Nhưng các hiện tượng thì có thể biến đổi luôn.

đi giữa mây ngàn

đi giữa mây ngàn

---

Cả ngày tìm kiếm mùa xuân

mà không thấy,

mang đôi giày cỏ lang thang khắp chốn

đi giữa mây ngàn,

theo con suối vòng quanh

Trở về nhà, ta bật cười vang

Chợt bắt gặp,

hoa mận nở hương thơm ngát

xuân ngay đó trên mỗi đầu cành

bao giờ cũng là hoàn hảo

Searching for spring all day,

I never saw it,

straw sandals treading everywhere

among the clouds, along the bank.

Coming home, I laughed, catching

the plum blossoms’ scent:

spring at each branch tip,

already perfect.

hành thiền đơn giản nhất

 hành thiền đơn giản nhất

---

Làm sao mọi việc có thể đang là hoàn hảo, nếu như nó quá là rối rắm và phức tạp?

    Câu hỏi ấy đi vào trọng tâm vấn đề của tình trạng chúng ta, còn được gọi là luân hồi (samsara.) Đó là một vòng tròn bất tận, một nỗ lực của ta, cố gắng sửa chữa những gì bị hư hỏng — trong ta, cuộc sống của ta, và thế giới chung quanh.

    Nhưng nếu như, không có gì thực sự là hư hỏng thì sao? Nếu như, vấn đề là không có gì là vấn đề cả, nhưng ta lại không biết điều ấy? Nếu như, chính những nỗ lực muốn giải quyết vấn đề của ta, lại chính là nguyên nhân tạo ra vấn đề?

tách trà không

 tách trà không

---

Có lần, thiền sư Nan-in tiếp một vị giáo sư đại học đến để tham vấn về Thiền. Nan-in rót trà mời khách, ông rót đầy tách của vị giáo sư, và cứ tiếp tục rót thêm. Vị giáo sư nhìn trà tràn ra ngoài cho đến lúc ông không nhịn được nữa, “Thưa Ngài tách trà đã đầy tràn ra ngoài rồi, không còn thêm được nữa!” “Như là tách trà này,” Nan-in nói, “nếu ông đã có đầy ý niệm và thành kiến rồi, làm sao tôi có thể chia sẻ gì thêm cho ông nữa. Ông hãy đổ sạch tách của ông đi!”

Buông đi tách trà muộn phiền

Tôi nghĩ lời khuyên của ngài Nan-in cũng có thể áp dụng cho vấn đề hạnh phúc của chúng ta nữa. Hạnh phúc sẽ không thể có mặt nếu như tách trà của mình còn đầy những muộn phiền.

    Thật ra chúng ta cũng đâu cần phải đi tìm kiếm hay xây dựng một trạng thái hạnh phúc nào mới lạ đâu, điều chúng ta cần chỉ là biết buông bỏ mà thôi. Ta buông bỏ những ganh tỵ, tham lam, nhỏ nhoi của mình.

Chiếc ghế thiền ấy là của tôi!

Nhưng, chiếc ghế thiền ấy là của tôi!

---

Nhiều năm trước, tôi có tham dự một khóa tu thiền quán kéo dài vài tuần. Trong những ngày ấy, không những tôi sử dụng một chiếc tọa cụ để ngồi thiền mà còn giữ một chiếc ghế bằng gỗ cạnh bên, để khi nào cảm thấy mỏi mệt tôi có thể đổi sang ngồi. Tôi rất sợ cơ thể mình sẽ bị đau, và tôi cảm thấy mình cần hết mọi sự giúp đỡ chung quanh. Tôi cũng thường chọn ngồi sát vách tường ở cuối thiền đường để khi cần có thể dựa lưng.

    Một buổi chiều, tôi đang an ổn ngồi thiền trên tọa cụ ở chỗ thường ngày của mình gần vách tường cuối phòng, với chiếc đòn gỗ sát một bên. Đột nhiên, tôi nghe có tiếng quần áo sột soạt đi đến gần. 

Làm sao mở rộng tim mình?

Làm sao mở rộng tim mình?

---

Chúng ta ai cũng có thể mở rộng con tim mình, nhưng có thể ta sợ hoặc nghĩ rằng nó hoàn toàn nằm ngoài khả năng của mình. Nhưng tâm từ, metta, không phải là những năng lực dành riêng cho các bậc như là Đạt Lai Lạt Ma, Mother Teresa, hoặc một hạng người cao xa nào đó. Chúng ta ai cũng đều có khả năng thương yêu được hết.

    Làm sao ta có thể mở rộng con tim mình ra trước những khổ đau? 

Hạnh phúc không chỉ là những cảm giác an vui

Có một sự thật rất đơn giản và sâu sắc là hạnh phúc chân thật không hề phát xuất từ sự gom góp, hoặc tích chứa cho nhiều những cảm giác an vui. 

    Bạn hãy thử nhìn lại cuộc đời mình đi! Những cảm giác dễ chịu, những sự kiện vui thích mà bạn đã kinh nghiệm, chúng có mang lại cho ta một hạnh phúc nào bền vững chăng? Chắc chắn là không, bởi vì tự chúng cũng không thể nào có mặt lâu dài được.

Ta có thực sự thiền tập?

 Ta có thực sự đang thiền tập?

---

Nếu như sự thiền tập của ta là một nỗ lực rèn luyện, thì sẽ đến một lúc ta cảm thấy là mình chịu đựng như vậy là quá đủ rồi. Chúng ta có thể quyết định từ bỏ hết tất cả, và đi vũ trường chơi — như thể thiền tập và niềm vui thích là hai điều trái nghịch nhau vậy.

Nhận biết và điều chỉnh lại

 Nhận biết và điều chỉnh lại

---

Tất cả chúng ta đều phải chọn lựa và quyết định. Ta dành bao nhiêu thời gian để ngồi thiền? Bao nhiêu thời gian cho người chung quanh? Chúng ta phải có những quyết định này.

    Nhưng chúng ta cũng có một người bạn lành - chánh niệm, mindfulness. Và với chánh niệm ta có thể theo dõi và nhận biết những gì đang xảy ra. Ta có còn đang bước tới trên con đường thiền tập chăng? Hay là mình đã trở nên trì trệ? Ta có quá vướng mắc vào vai trò, hay bổn phận của mình? Hay, mặt khác, ta có quá xa lìa thực tế không? Ta có còn thực sự đóng góp gì cho người chung quanh? Hay ta đang chỉ quan tâm về chính mình, cho sự thực tập của mình, muốn bảo vệ sự an ổn của ta trước những xáo trộn của người khác?

Buông xả là bao dung tất cả

 Buông xả là bao dung tất cả.

---

Có một thiền sinh hỏi tôi, làm thế nào để ta có thể đi từ khổ đau đến hạnh phúc?

    “Tôi không nghĩ là chúng ta làm điều đó,” Tôi trả lời. “Tôi nghĩ là chúng ta, cùng một lúc, ôm trọn cả hai.”

    Tôi thật sự tin như vậy. Buông xả là ôm trọn hết tất cả. An lạc không có nghĩa là ta rời xa hay vượt qua những nỗi đau, để đi đến một nơi nhẹ nhàng, rộng mở, thảnh thơi nào đó.

    Chúng ta nâng niu và gìn giữ cả hai cùng một lúc: nỗi đau mênh mông và sự kỳ diệu của cuộc sống. Sự có mặt trọn vẹn với cả hai, là món quà mà sự buông xả ban tặng ta — một tĩnh lặng bao la, một bình yên ngời sáng.

Chỉ là buông xả

 Chỉ là buông xả.

---

Phương pháp thực hành “buông xả” rất hiệu quả đối với những ai tâm trí hay suy nghĩ nhiều quá. Bạn chỉ cần đơn giản hoá cách thực hành thiền của mình thành hai từ thôi, đó là “buông xả”!

Thay vì cố gắng phát triển phương cách này, và nỗ lực rèn luyện phương pháp kia, rồi đạt được cái này, đi vào cảnh giới kia, hiểu được điều này, và học kinh, rồi học Vi Diệu Pháp, rồi tiếng Pali, tiếng Phạn, và tiếp theo đó là Trung Quán, qua đến Bát Nhã, rồi xuất gia theo Tiểu thừa, Đại thừa, Kim Cang thừa, rồi viết sách, trở thành một nhà học giả lỗi lạc trong Phật giáo trên thế giới.

Những vòng xoáy

 Những vòng xoáy

---

Chúng ta cũng giống như những vòng xoáy trong dòng sông cuộc đời. Khi dòng sông hoặc suối, chảy trôi về phía trước, nó có thể va vào các tảng đá, cành cây hoặc những vật bên dưới, làm phát sinh lên các xoáy nước.

    Nước chảy vào các vòng xoáy ấy, rồi nhanh chóng thoát ra, và trở về hoà nhập lại vào với dòng sông. Và trên hành trình ấy, dòng nước lại xoay vào một vòng xoáy khác, và rồi lại tiếp tục đi tiếp.

    Mặc dù trong khoảng thời gian ngắn trong vòng xoáy ấy, nó dường như được xem như đó là một sự kiện riêng biệt. Nhưng thật ra, nước trong các vòng xoáy vẫn cũng là chỉ là bản thân nước của một dòng sông.

Thực tập không phải là diễn tập

 Thực tập không phải là diễn tập

---

Ở đây chúng ta thường dùng chữ thực tập (practice) để diễn tả một nỗ lực rèn luyện, phát triển chánh niệm. Nhưng ta không nên hiểu theo nghĩa thông thường như đó là một sự diễn tập (rehearsal), được lặp đi lặp lại nhiều lần, để nó được thuần thục hơn, tốt hơn, hoặc có nhiều thành quả hơn.

Chánh niệm có nghĩa là ta thực sự sống trọn vẹn trong giây phút hiện tại. Ở đây không có một sự thể hiện hay biểu diễn nào hết. Chỉ có chính giây phút này mà thôi. Chúng ta cũng không hề cố gắng cải thiện tình trạng, hoặc để đi về đâu cả. 

    Ta không cần chạy theo một tuệ giác hoặc một cảnh giới đặc biệt nào khác. Ta cũng không ép buộc mình phải trở nên vô tư, tĩnh lặng hoặc là được thanh thản. Và chắc chắn chúng ta cũng không hề đề cao một thái độ vị kỹ, hoặc chỉ biết lo nghĩ về mình.