điều nghịch lý của cuộc sống

điều nghịch lý của cuộc sống

---

Có câu truyện về một người cưỡi một con ngựa đang phi như bay trên đường.  Khi anh và con ngựa chạy ngang qua một khu phố, có vài người đứng bên đường thấy vậy gọi với theo, "Anh kia có việc gì phải đi đâu mà vội vã thế?" Anh ta ngoái đầu lại và nói lớn, "Tôi cũng không biết nữa, hỏi con ngựa kìa!"  Sự tiến bộ trong xả hội của chúng ta ngày nay cũng được ví giống như con ngựa trong câu truyện ấy, chúng ta đang phi như bay nhưng có biết mình đang đi về đâu chăng?

    Theo tôi nghĩ thì những phát minh, sáng tạo mới của khoa học giúp cho cuộc đời bớt đi những tật bệnh, làm vơi bớt khổ đau là một điều rất tuyệt vời và vô cùng quý báu cho nhân loại. Nhưng chúng ta cũng đừng quên đi những nguyên nhân sâu xa của khổ đau.

    Nếu như những “tiến bộ” ấy lại vô tình khiến ta tách rời xa sự tốt lành tự nhiên, thì ta cũng cần nên phải thận trọng. Ông Bob Moorehead, một tiến sĩ về thần học ở Hoa kỳ có những nhận xét như sau, về những điều nghịch lý của thời đại ngày nay,

Cài từng nút một

 Cài từng nút một

---

Trong cuộc sống có những khổ đau, hay hoàn cảnh khó khăn, mà đôi khi ta không thể nào thay đổi hay tránh né được. Chúng là một phần của cuộc sống mình. Thật ra, sự tu tập không phải là để chuyển đổi những trạng thái ấy, mà là giúp mở rộng tâm mình ra, để ta có thể cảm nhận được và thấy rõ hết tất cả.

    Và có thể ta khám phá ra rằng, những đổi thay ấy giúp ta buông bỏ những ý niệm của mình, để ta có thể trải nghiệm thực tại và sự sống sâu sắc hơn. Điều ta có thể làm là hãy tiếp nhận và sống trọn vẹn với tất cả.

    Bà Darlene Cohen, một tu sĩ thuộc truyền thống Zen, chia sẻ lại những kinh nghiệm của bà khi mỗi ngày phải sống, và đối diện với căn bệnh mạn tính viêm khớp xương (rheumatoid arthritis) của mình.

Nhờ ở sự bất toàn

Nhờ ở sự bất toàn

---

Kinh Tạp A Hàm, Samyuktagama, có nói về bốn loại ngựa: loại ngựa xuất sắc, loại ngựa giỏi, loại ngựa trung bình và loại ngựa dở.

    Loại ngựa thứ nhất có thể chạy nhanh hay chậm, sang trái hay phải, tùy theo ý muốn của người chủ, trước khi nó thấy bóng dáng của ngọn roi. Loại ngựa thứ hai cũng chạy giỏi như loại ngựa thứ nhất, nhưng trước khi ngọn roi chạm vào da của nó.  Loại thứ ba chỉ vâng lời khi cảm thấy cái đau của ngọn roi trên thân.  Còn loại thứ tư chỉ nhúc nhích khi cái đau đã thấm vào đến xương tủy.  Bạn có thể tưởng tượng được sự học hỏi của loại ngựa thứ tư ấy là gian truân đến chừng nào!

làm bằng những hạnh phúc nhỏ.

 làm bằng những hạnh phúc nhỏ.

---

Muốn có hạnh phúc, chúng ta phải biết tiếp xúc với sự sống của mình.

    Nhưng chúng ta cũng có thể đặt câu hỏi là sự sống của mình được làm bằng những gì? Nếu nhìn cho sâu sắc, ta sẽ thấy rằng cuộc đời của ta thật ra không phải được làm bằng những sự kiện gì lớn lao, to tát như là sinh nhật, ra trường, lập gia đình, hoặc những thành đạt của mình… mà chúng chỉ được làm bằng những buổi sáng, buổi trưa, buổi tối, những người bạn, người thân của mình, bằng con đường nhỏ mình đi, bằng những giọt mưa, những sợi nắng... Và nếu như ta không tiếp xúc với những sự kiện nhỏ ấy, thì làm sao ta có thể thật sự sống được, có hạnh phúc được!

cây mận nở hoa

 cây mận nở hoa

---

Giữa những xôn xao và bất an, cuộc sống vẫn có những sự bình lặng và an ổn tự nhiên. Đôi khi muốn tiếp xúc với những điều tốt lành ấy, ta cần bước chậm, hay ngồi yên lại, để nhìn ngắm một vẻ đẹp đang sẳn có chung quanh mình.

Trải chiếu trên cánh đồng

Ta ngồi ngắm

Cây mận nở hoa.

  Buson

buông xả mới có chánh niệm

buông xả mới có chánh niệm

---

Ngày nay, dường như chánh niệm (mindfulness) được hướng dẫn để áp dụng vào trong nhiều lãnh vực, và như một phương cách giải quyết mọi vấn đề.  

    Như mỗi khi có một cơn giận hay buồn lo nào, chúng ta thường được nhắc nhở hãy dùng chánh niệm để tiếp xúc với cơn giận ấy. Và rồi với năng lượng của chánh niệm, những khó khăn ấy sẽ được chuyển hóa.

không hiện hữu nhưng vẫn nhiệm mầu

không hiện hữu nhưng vẫn nhiệm mầu

---

“Nếu như không có một cái tôi, thì cái bệnh viêm khớp xương, arthritis, này là của ai đây?" Đó là một trong những câu hỏi mà tôi thường nghe những người mới bắt đầu học Phật hay nêu lên, và tôi cũng thường nhận được qua email.

biết rõ việc đang làm

Biết rõ việc đang làm

---

Trong bài kinh Tứ niệm xứ, Bốn lãnh vực quán niệm, đức Phật có dạy cho chúng ta cách thực tập chánh niệm như sau,

“Khi đi, vị khất sĩ lại cũng ý thức rằng mình đang đi; khi đứng, ý thức rằng mình đang đứng; khi ngồi, ý thức rằng mình đang ngồi; khi nằm, ý thức rằng mình đang nằm. Bất cứ thân thể mình đang được sử dụng trong tư thế nào, vị ấy cũng ý thức được về tư thế ấy của thân thể…

    Khi đi tới hoặc đi lui, vị khất sĩ cũng biết rõ việc mình đang làm; khi nhìn trước nhìn sau, cúi xuống, duỗi lên, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi mặc áo, mang bình bát, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi ăn cơm, uống nước, nhai thức ăn, nếm thức ăn, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi đi đại tiện, tiểu tiện, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi đi, đứng, nằm, ngồi, ngủ, thức, nói năng, hoặc im lặng, vị ấy cũng biết rõ việc mình đang làm.”

đi giữa mây ngàn

đi giữa mây ngàn

---

Cả ngày tìm kiếm mùa xuân

mà không thấy,

mang đôi giày cỏ lang thang khắp chốn

đi giữa mây ngàn,

theo con suối vòng quanh

Trở về nhà, ta bật cười vang

Chợt bắt gặp,

hoa mận nở hương thơm ngát

xuân ngay đó trên mỗi đầu cành

bao giờ cũng là hoàn hảo

Searching for spring all day,

I never saw it,

straw sandals treading everywhere

among the clouds, along the bank.

Coming home, I laughed, catching

the plum blossoms’ scent:

spring at each branch tip,

already perfect.

đâu chỉ của mình trăng thôi

đâu chỉ của mình trăng thôi

---

Có lần bà Sylvia Boorstein, tác giả của quyển “Dễ hơn là bạn nghĩ: con đường hạnh phúc theo lời Phật dạy” được mời vào lớp học của đứa cháu ngoại để nói về đạo Phật. Lớp của các em cũng mới vừa được học xong về xứ Ấn độ. Sau khi bà Sylvia trình bày, có một em trai đưa tay lên hỏi,

    "Cháu có nghe nói là những người tập thiền giỏi, họ có thể biết trước được tương lai của mình, có phải vậy không?"

    Bà đáp, "Có thể, nhưng đó không phải là mục đích của thiền!"

    Nó hỏi tiếp, "Thế thì bà có biết ai tập thiền và có được thần thông không?"

    "Bà có nghe nói về một thiền sư ở Ấn độ có khả năng đi xuyên được qua tường!"

    Em có vẻ không tin lắm, "Nhưng bà có chính mình thấy được việc ấy không?"

    "Bà cũng chưa thấy điều ấy, nhưng mà vị thầy của bà kể lại là ông đã nhìn thấy, và bà chỉ kể lại theo lời của ông mà thôi."

    "Nhưng mà làm sao người ta có thể đi xuyên qua tường được?"

Hạnh phúc giữa đổi thay.

Hạnh phúc giữa đổi thay.

Bài chia sẻ trong khoá tu học mùa Hè 2007.

không có gì đặc biệt

không có gì đặc biệt

---

Thầy của tôi qua đời khi tôi được ba-mươi-mốt tuổi.  Mặc dù lúc ấy tôi muốn dồn hết tâm lực vào việc hành thiền tại tu viện Eiheiji, nhưng tôi phải trở về để nối nghiệp thầy tại ngôi chùa của người. Tôi đã trở nên rất bận rộn, cũng như mọi tuổi trẻ khác. Tôi gặp nhiều khó khăn. Những trở ngại này dạy cho tôi rất nhiều, nhưng không thấm vào đâu so với lối sống chân thật và tĩnh lặng tại tu viện.

Là một sinh hoạt tự nhiên và bình thường

Tu thiền đòi hỏi ta phải giữ một nếp sống đều đặn bình thường. Thiền không phải là một phương pháp đặc biệt nào hết, mà nó dạy cho ta biết thận trọng, chú ý vào những công việc thường xuyên mỗi ngày của mình. 

    Những khi ta quá bận rộn và kích động, tâm ta sẽ trở nên thô thiển và tã tơi. Điều ấy không tốt. Nếu có thể, hãy giữ cho mình được luôn tĩnh lặng và an vui, tránh những sự kích động.

biết ơn giây phút này

Biết ơn giây phút này

---

Trong đạo Phật tình thương là một năng lượng lớn, có thể ôm ấp và chuyển hóa được khổ đau.  Sự giác ngộ không làm cho đức Phật trở nên dững dưng bất động, không còn cảm xúc nữa, mà ngược lại, nó khiến tấm lòng của ngài trở nên rộng lớn hơn. Đạo Phật gọi đó là tâm từ, metta.

    Và tâm từ ấy cũng thường được biểu hiện bằng một thái độ biết ơn.

    Trong kinh có ghi lại rằng, sau khi thành đạo dưới cội bồ đề, đức Phật đã đứng yên một khoảng xa để chiêm bái cây bồ đề trong suốt một tuần. Phật bày tỏ lòng tri ân sâu xa của mình đối với cây bồ đề đã che chở nắng mưa cho ngài trong suốt thời gian tầm đạo.  Có lẽ bài pháp đầu tiên đức Phật dạy cho cuộc đời, là một bài học về lòng biết ơn. 

Tưởng đến tương lai

Tưởng đến tương lai

---

Tôi thấy, chúng ta cũng dễ hiểu lầm rằng, sống trong hiện tại có nghĩa là chúng ta không được phép nghĩ về quá khứ hoặc tưởng tới tương lai của mình. Thật ra thì ta có quyền nghĩ về quá khứ và tưởng đến tương lai của mình chứ! Nhưng nó phải dựa trên thực tại này, một sự thật, và đừng để cho mình bị quyến luyến và ràng buộc vào kết quả của chúng. Trong kinh Người Biết Sống Một Mình Phật có giảng về việc này

Khi xúc chạm việc đời

Khi xúc chạm việc đời

---

Trong bài kinh Hạnh Phúc có bài kệ nói về một trong những phúc lành cao thượng nhất là,

Khi xúc chạm việc đời

Tâm không động, không sầu,

Tự tại và vô nhiễm,

Là phúc lành cao thượng.

   Việc đời thì bao giờ cũng sẽ có những biến đổi, đến đi, còn mất, không bao giờ ngừng nghỉ, mà chúng chắc chắn sẽ mang lại cho ta nhiều xao động. Có thể nào chúng ta lại tiếp xúc với một cuộc sống đầy những đổi thay và bất toàn này, mà tâm mình vẫn “không động, không sầu” được không bạn hả?

Để được tâm an tĩnh

Để được tâm an tĩnh

---

Thiền duyệt có nghĩa là niềm vui trong thiền tập. Khi mới bắt đầu tập thiền, tôi tưởng muốn an tâm và phát triển định lực ta cần phải cố gắng và vất vả ghê gớm lắm.

    Tôi còn nhớ trong khóa tu thiền đầu tiên, đầu óc tôi cứ suy nghĩ lung tung và tâm thì chu du đi khắp mọi nơi. Có lúc bực mình quá, tôi tự nhủ là nếu nó xảy ra lần nữa thì tôi sẽ tự đập đầu vào tường cho biết! Nhưng thật may cho tôi, lúc ấy tiếng chuông báo hiệu giờ ăn trưa cũng vừa được thỉnh lên.

Ngoài hiên cốc mây

Ngoài hiên cốc mây

---

Tôi đứng ngoài hiên cốc, nhìn xuống phía dưới kia là một thung lũng rộng, mênh mông đất trời.  Xa xa là những cánh đồng cỏ xanh vàng trải dài tít đến tận bìa rừng.  Sáng nay trời không có sương mù, tôi có thể nhìn được những làn mây trắng mỏng vướng ngang các ngọn đồi chập chùng ở cuối chân trời.  Đứng đây nhìn xuống, tôi thấy một không gian thênh thang xanh mát.  Xa xa, có một xóm nhà vách đá, mái ngói đỏ nằm xinh xắn giữa một cánh đồng cỏ ngút ngàn.

Đâu có gì là tầm thường

Đâu có gì là tầm thường

---

Bạn biết không, chúng ta đâu cần phải giàu có, hoặc là vua chúa mới có thể hưởng được hạnh phúc với những cái sang đẹp, cao quý của cuộc đời.

    Có lần, tôi đọc một bức thư của văn hào Pháp Marcel Proust viết gởi cho một anh thanh niên trẻ nhà nghèo.  Ông ta tưởng tượng ra chàng thanh niên ấy ở trong một căn gác nhỏ chật hẹp, sống một đời rất tầm thường. Anh ta ngồi một mình trong bóng tối, bên cửa sổ, mơ tưởng đến những cuộc sống xa hoa của xã hội Paris thời ấy, với những buổi tiệc linh đình, với những lâu đài tráng lệ, những buổi dạ vũ thâu đêm...

vô hành

Vô hành

---

Trong thiền tập chúng ta thường nghe nói về vô hành (non-doing). Nhưng chúng ta cũng có thể dễ hiểu lầm rằng vô hành cũng là một thái độ thụ động, ngồi yên, không làm gì hết. Trong quyển “Nơi ấy cũng là bây giờ và ở đây”, ông Jon Kabbat-Zinn có những chia sẻ như sau về sự thể hiện của một thái độ Vô hành.

Nương theo lẽ tự nhiên

Vô hành, không-làm-gì, là nền tảng của sự tinh thông trong bất cứ một công việc nào. Thiên Dưỡng Sinh Chủ trong Nam Hoa Kinh có kể câu truyện như sau:

Bào Đinh mổ bò cho Văn Huệ Quân.

    Lúc ra thịt, điệu bộ của tay động, của vai đưa, của chân đạp, của gối chạm, tiếng da xương lìa nhau, tiếng dao cạo cắt đều trúng cung bực, hợp với điệu múa Tang-Lâm, với bài nhạc Kinh Thủ.

Có hay không có một cái Tôi?

Có hay không có một cái Tôi?

---

Đức Phật thường rất thận trọng mỗi khi ngài trả lời cho ai một điều gì, phương cách trả lời của Phật là làm sao giúp cho người nghe được giác ngộ.

    Có những câu hỏi Phật trả lời chung cho tất cả, nếu đó là một vấn đề phổ quát có thể áp dụng cho mọi người.  Có những câu Phật trả lời bằng cách phân tích, định nghĩa những danh tự rõ ràng, trước khi Ngài giải thích. Cũng có những trường hợp Phật giải đáp bằng cách đặt câu hỏi ngược lại, để làm sáng tỏ vấn đề trong tâm của người hỏi.