chỉ là tiếng nước xao
Trong nhà thiền có một bài thơ hài cú của Basho mà dường như ai cũng biết:
Ao cũ
Một con ếch nhảy vào
Tiếng nước xao
Tôi nghĩ, bài thơ ấy cũng diễn tả được một thái độ tỉnh thức của ta trong thiền tập. Nó chỉ cho ta cách quay nhìn lại chính mình.
Ao cũ là một biểu tượng cho thân tâm của ta. Nó bao giờ cũng có mặt ở đó. Ta hãy trở về quan sát thân tâm mình với một cái thấy chân thật tự nhiên, một thái độ tiếp nhận, không phán xét.
Chiếc ao ấy có yên tĩnh hay ồn ào, lộng gió hay lặng yên, đẹp hay xấu, thì vẫn là vậy: một ao xưa cũ.
Một con ếch nhảy vào. Có một việc gì đó xảy ra trong thân tâm. Một lo nghĩ, một cảm xúc khởi lên. Ta nhớ lại những ký ức đã qua, và những phiền não bắt đầu nảy sinh. Ta suy nghĩ về ngày mai, với những lo lắng và trăn trở.
Tiếng nước xao! Thân tâm ta xao động! Khi thân tâm bất ổn, ta thường dễ bị cuốn theo cảm xúc và phản ứng theo chúng - thất vọng, sợ hãi, sân hận - và cơ thể trở nên căng thẳng và mệt mỏi.
Ta hãy quan sát và lắng nghe. Cho phép những gì xảy ra được xảy ra tự nhiên. Không can thiệp. Mặt nước xao động thì nó xao động, yên xuống chỗ này rồi xao động chỗ kia. Cảm xúc dễ chịu, khó chịu, thay phiên nhau đến và đi, đôi khi chúng hoà quyện với nhau.
Ngồi yên và lắng nghe chính mình, và ta sẽ chợt khám phá ra rằng, tất cả không là gì hết, chỉ là tiếng nước vang! Chiếc ao cũ vẫn muôn đời tĩnh lặng.
— Minh Tánh Nguyễn Duy Nhiên
