buộc mái chèo vào hoàng hôn
Thời gian vào lúc chuyển mùa, với những đổi thay đang có
mặt chung quanh, thường khiến ta bước chậm lại.
Mà trong cuộc đời cũng vậy, những thăng trầm, biến đổi
cũng thường khiến ta bớt đi những hối hả. Đôi khi những bất ngờ và khó
khăn trong cuộc sống, cũng giúp ta dừng lại và ý thức được những tạm bợ và
đổi thay của cuộc đời, và có một cái nhìn sâu sắc hơn.
Ngày là ngày và đêm là đêm
Chúng ta bước vào con đường tu học thường với một mong muốn chuyển hóa
được những phiền não của mình, và nếu như có thể thay đổi được chút gì cho
cuộc sống chung quanh. Nhưng nếu như ta không nhìn thấy được gốc rễ của
khổ đau, thì những gì ta làm, cho dù có hay đẹp đến đâu, cũng khó thật sự
chuyển hóa được điều gì phải không bạn? Mà nhiều khi còn khiến cho cuộc
đời này rắc rối thêm hơn...
Khi đứng trước một cây khô héo với những chiếc lá vàng úa,
nếu ta biết chăm sóc cho gốc rễ của nó, thay vì chỉ tưới nước vào những
cành lá, thì cây ấy sẽ dễ được xanh tươi hơn. Tôi nghĩ, điều kiện đầu tiên
để chuyển hóa những khổ đau của mình, là ta phải thấy được những gì đang
thật sự có mặt.
Phật kể, nếu như nỗi sợ ấy phát sinh Ngài sẽ
tĩnh lặng quan sát nó cho đến khi nào nỗi sợ ấy qua đi.
"Này Janussoni, lúc ta đang đi, nỗi sợ hãi kinh hoàng lại phát sanh.
Biết vậy, ta không dừng bước, không ngồi xuống, không nằm, sáng suốt
cương quyết đương đầu với thử thách và chế ngự nó.
"Khi ta đang đứng, nỗi lo sợ cũng phát sanh. Biết
vậy, ta không đi, không ngồi, không nằm, sáng suốt cương quyết đương
đầu với thử thách và chế ngự nó.
"Này Janussoni, có nhiều đạo sĩ cho rằng ngày và
đêm cũng như nhau, Như Lai lại nói: 'Ngày là ngày và đêm vẫn là đêm'
".
Với một thái độ trọn vẹn và ôn hòa
Nhưng Phật không đồng ý với điều ấy. Đối với Ngài
thì ta chỉ cần quay về và đối diện với thực tại để thấy được gốc rễ của
vấn đề, “ngày là ngày và đêm vẫn là đêm.” Phật không tránh né,
cũng không tưởng tượng thêm gì khác, Ngài chỉ đơn giản thấy được những
gì đang xảy ra như đang-là, và có mặt với nó một cách trọn
vẹn.
Đức Phật đối diện với những nỗi sợ không phải bằng một sự
tìm hiểu, phân tích, hay chịu đựng, mà bằng một thái độ ôn hòa, không
ghét bỏ. Ngài chuyển hóa chúng với một thái độ tĩnh lặng, trong sáng và
bao dung. Khi ta biết quay về để có mặt trọn vẹn, tuy không làm gì hết,
mà những khổ đau lại tự nhiên được chuyển hóa.
Bạn biết không, trên con đường tu học nhiều khi
chúng ta vẫn mong tìm một phương pháp mới lạ nào đó để chuyển hóa khổ
đau. Nhưng nếu như ta không thấy rõ được sự vận hành và sinh diệt tự
nhiên của chúng, thì có lẽ sẽ khó có một phương pháp nào khác lại có thể
giúp ta chuyền hóa chúng được. Đôi khi ta cũng giống như các vị đạo sĩ
kia, lại vô tình chỉ muốn biến "
Buộc mái chèo vào hoàng hôn
Tôi nhớ đến một bài thơ của cụ Nguyễn Trãi viết trong một
buổi chiều tà, Du Sơn Tự, khi ông lên thăm một ngôi chùa nằm trên
núi cao,
Lên chùa trên núi
Buộc chèo vào hoàng hôn
Lên lễ Phật bước dồn
Mây về giường thiền lạnh
Hoa rụng suối đưa hương
Trời lặn, tiếng vượn gấp
Núi không, bóng trúc trườn
Trong cảnh thật có ý
Định nói, bỗng quên luôn.
Phạm Thảo Nguyên (dịch)
Tôi thích câu thơ dịch ấy "Buộc chèo vào hoàng hôn." Chiếc thuyền nhỏ trên sông dưới bóng chiều tà. Không gian trôi
chạm nhẹ vào với thời gian. Ta có mặt ngay nơi đây rất tự nhiên mà không
thấy một sự cố gắng nào hết. Chiếc mái chèo ngắn gác vào với bầu trời
hoàng hôn, yên nghỉ. Không còn gì xao động. Nước sông tĩnh lặng.
Trên con đường lên núi, mây trôi ngang qua một am
thiền trống không, hoa rụng bên bờ suối hương tỏa ngát núi rừng, vạt ánh
nắng vàng vắt ngang cuối chân mây, đâu đây tiếng vượn kêu giữa núi vắng
không, bóng trúc đổ vươn dài theo ánh hoàng hôn. Và giữa một hiện
hữu trong sáng ta chợt ý thức rằng đâu có gì để thêm bớt, có một lời nào
cần để nói nữa đâu...
— Minh Tánh Nguyễn Duy Nhiên
