Mắt ngắm trăng được nghỉ

mắt ngắm trăng được nghỉ

Mùa này vào cuối thu, trời lạnh, và dường như lá rơi nhiều nhất là vào tháng này, khi trời có nhiều mưa. Vào những chiều lộng gió, ngàn chiếc lá bay theo những hạt mưa rơi tất tả mù trời. Có hôm ngồi trong phòng đọc sách, loáng thoáng bóng lá bay đầy bên ngoài cửa sổ mà tôi giật mình ngỡ tuyết đang rơi. Trời thu bên này rất đẹp! Đi trên con đường ngập gió với một không gian đầy màu sắc bay, dễ khiến ta liên tưởng đến cuộc sống của mình giữa những biến đổi của cuộc đời.

Nhiệm mầu

Nhiệm mầu

---

Có những ngày tôi thấy mình

Bước chân được hai lần

vào cùng một dòng sông,

Dẫn con ngựa đến nước

và nó chịu uống,

Nhìn cây

và thấy được toàn thể một khu rừng

Không cần đến ngón tay

vẫn thấy rõ một vầng trăng

Chung quanh tôi

Một con én

cũng đủ làm nên mùa xuân.

Nơi đây

Tuy không có bột

nhưng người ta vẫn gột được nên hồ.

Lấy mật ngọt ra từ nơi mướp đắng

Con đường dài vượt qua bằng bước ngắn

Những điều lạ và mới

vẫn có đây dưới ánh nắng mặt trời

Có những ngày tôi chợt thấy,

Bụt nhà vẫn thiêng.

Tuy có mới nhưng không hề nới cũ

Cha mẹ sanh con và cũng trao cả tấm lòng

Ở nơi đây,

Thước có thể đo được lòng người

Thật thà là cha của khéo khôn

Đâu cần hoạn nạn mới thấy được tình thân

Bắt hình dong, ta chỉ cần nhìn vào mặt

Có những ngày

Tôi không cần gánh cực mà đổ lên non,

nó tự trôi đi theo một ngày mưa lớn

Đường dài có ngấp ngàn bóng mát

Cơ hội nào đâu chỉ đến có một lần

Chiều ra đứng ngõ sau,

nhìn về quê cũ

thấy bao giờ mình cũng vẫn còn quay lại được

Chung quanh đây

Cuộc sống

với những điều kỳ diệu

Những nhiệm mầu chỉ biểu hiện

khi dừng yên

Khi ta để lòng mình thinh lặng tiếng…

― Minh Tánh Nguyễn Duy Nhiên

Lời chân thật phải tốt lành

 Lời chân thật phải tốt lành

---

Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về việc vì sao đức Phật lại dành riêng một chi phần đặc biệt trong Bát chánh đạo cho sự nói năng chân chánh, tức chánh ngữ. Ngài có thể đơn giản hóa bằng cách nhập nó vào chung với chánh nghiệp, tức hành động chân chánh, cũng được vậy! Vì nói năng cũng là một hình thái của hành động.

    Có lúc tôi từng nghĩ, có lẽ đức Phật tách riêng "chánh ngữ" ra là vì chúng ta... nói quá nhiều. Nhưng sau đó, tôi lại đổi ý — vì tôi nhận ra, cũng có những người hầu như chẳng nói gì cả.

    Bây giờ, tôi nghĩ chánh ngữ được nhấn mạnh riêng là bởi vì lời nói của ta mang một năng lực rất lớn, có thể tạo ra ảnh hưởng sâu xa.

Nhờ ở sự bất toàn

Nhờ ở sự bất toàn

---

Kinh Tạp A Hàm, Samyuktagama, có nói về bốn loại ngựa: loại ngựa xuất sắc, loại ngựa giỏi, loại ngựa trung bình và loại ngựa dở.

    Loại ngựa thứ nhất có thể chạy nhanh hay chậm, sang trái hay phải, tùy theo ý muốn của người chủ, trước khi nó thấy bóng dáng của ngọn roi. Loại ngựa thứ hai cũng chạy giỏi như loại ngựa thứ nhất, nhưng trước khi ngọn roi chạm vào da của nó.  Loại thứ ba chỉ vâng lời khi cảm thấy cái đau của ngọn roi trên thân.  Còn loại thứ tư chỉ nhúc nhích khi cái đau đã thấm vào đến xương tủy.  Bạn có thể tưởng tượng được sự học hỏi của loại ngựa thứ tư ấy là gian truân đến chừng nào!

đừng xem dự báo thời tiết

đừng xem dự báo thời tiết

---

Chúng ta ai cũng biết lo xa và chuẩn bị cho ngày mai. Trước khi đi đâu, ta thường xem những dự báo thời tiết để biết mình cần nên sửa soạn như thế nào. Trong cuộc sống cũng vậy, ta muốn đoán trước được những gì sẽ xảy ra để mình có thể ứng xử cho thích hợp.

    Nhưng trong đời sống, tôi nghĩ, có lẽ ta cũng không cần nên quá quan tâm lo đoán biết ngày mai, vì đó cũng là một chuyện không tưởng. Đôi khi ta chỉ cần tiếp xúc với những gì xảy ra trong giờ phút hiện tại cho thật sáng tỏ, và nhờ vậy mà mình lại có thể ứng xử được với những bất ngờ một cách tốt đẹp hơn.

Tôi thường lo âu

Tôi thường lo âu.

Tôi đã thường lo âu rất nhiều.

Không biết khu vườn còn biết xanh cỏ hoa không,

những con sông có vẫn nhớ chảy xuôi dòng,

Và trái đất sẽ tiếp tục xoay như là nó được dạy.

Bằng không thì, tôi biết sẽ chỉnh sửa lại sao đây?

Còn Tôi thì đúng, hay là mình sai quấy?

Có được thứ tha, hay sẽ được làm lại tốt hơn đây?

Tôi có ca hát được chăng,

Mặc dù con chim sẻ nhỏ bé kia hót vang thật dễ dàng,

mà tôi, thì thú thật, là hoàn toàn vô vọng!

Đôi mắt tôi đang mờ dần, hay chỉ là ảo tưởng suông?

Tôi có sẽ bị bệnh thấp khớp xương,

bị đơ cứng thân người
hay dần dà trí nhớ cũng mất đi luôn?

Nhưng rồi, tôi thấy những âu lo

cũng chẳng được tích sự gì

Buông thả hết đi.

Mang cái thân già của mình

bước ra ngoài, vào bình minh mới

và hãy hát ca chơi...

"I Worried" Mary Oliver

Minh Tánh Nguyễn Duy Nhiên phỏng dịch

nỗi sợ

nỗi sợ

---

Tu tập thiền quán sẽ phơi bày hết tất cả mọi vấn đề trong tâm ta. Chúng sẽ mở ra những ký ức, những xúc cảm trong tâm, hoặc những cảm thọ khác nhau trong thân. Trong thiền tập việc này xảy ra một cách rất hữu cơ và tự nhiên, vì chúng ta không tìm kiếm, không bươi móc, cũng không thăm dò. Ta chỉ cần ngồi yên và quan sát. 

nơi đâu là nhà?

nơi đâu là nhà?

---

Nếu như có người hỏi bạn từ đâu đến, bạn sẽ trả lời như thế nào? Nơi ấy có phải là chỗ ta sinh ra, nơi ta đang sống, hay là xứ sở mà mình có quốc tịch? Thật ra câu hỏi ấy cũng không đơn giản như ta nghĩ phải không bạn?

    Nhà văn Pico Iyer, chuyên viết về đề tài du lịch, ông đã từng đi khắp nơi trên thế giới để tìm hiểu các nền văn hóa khác nhau. Ông có một câu trả lời rất thú vị cho câu hỏi này, “Ta từ đâu đến?” Và ông cũng nói đến một cảm giác bình yên mà ta cảm thấy khi trở về lại ngôi nhà của mình. Nhưng quê nhà của ta thật sự ở đâu bạn hả? 

hoàn hảo tự nhiên

hoàn hảo tự nhiên

---

Trên con đường đạo chúng ta vẫn thường mong đi tìm một hạnh phúc hoàn hảo. Và trong cuộc sống, khi đối diện với những muộn phiền, đứng trước một hoàn cảnh khó khăn, chúng ta muốn tìm một phương cách nào đó hay đẹp để giải quyết vấn đề.

Đừng quan tâm về một cái tôi

Đừng quan tâm về một cái tôi

---

Trên con đường tu học, giáo lý về vô ngã, no-self, thường gây ra nhiều thắc mắc và khó khăn cho người học Phật. Đôi khi, vì muốn tìm hiểu về vô ngã mà chúng ta lại bị vướng mắc vào những phân tách và suy luận, và chúng dễ đưa ta đến những sự tìm kiếm xa xôi. 

Pháp ấy rõ ràng ngay trước mắt

Pháp ấy rõ ràng ngay trước mắt

---

Thiền sư Lâm Tế có nói về “địa hành thần thông” phép lạ là đi trên mặt đất. Tôi tu học không phải để được đi trên mây, trên nước, hay bước trên lửa. Tu học không phải để tôi có được những khả năng phi thường, để khiến mình trở nên kỳ dị và khác thường với những người chung quanh. 

    Tôi tu học để tôi có thể thật sự sống và ý thức được những gì đang xảy ra chung quanh ta với một tâm tĩnh lặng và trong sáng.

    Trong nhà thiền có câu "Bước trên thật địa, thở giữa chân không." Khi ta thật sự đặt những bước chân trên mặt đất này, thì bất cứ ở nơi nào cũng sẽ trở thành "thật địa". Chúng ta tuy sống trong hiện tại nhưng thường đi trên mặt đất tiếc nuối của ngày hôm qua, hoặc lo âu của những ngày sắp tới. Phép lạ là làm sao ta có thể thật sự đi trên mặt đất này bằng những bước chân trọn vẹn trong giờ phút hiện tại!

còn có gì vui ?

Còn có gì vui ?

---

Nguyên nhân nào đã gây nên những khổ đau và phiền não cho chúng ta? Trong kinh thì ta cứ nghe nhắc đi nhắc lại nhiều lần là do: sự tham ái. Muốn và không muốn. Thật ra nếu bạn có dịp quan sát các trạng thái của tham ái trong tâm mình, bạn sẽ khám phá ra nhiều điều rất là thú vị.

    Nhưng tại sao tham ái lại là một vấn đề? Tại sao nó lại đóng một vai trò quan trọng đến như vậy, và cả cuộc sống này lại bị chế ngự bởi nó?

Sự khác biệt giữa niềm vui và dính mắc

Trước hết chúng ta cần phải thấy được sự khác biệt giữa sự thưởng thức niềm vui (enjoyment) và một sự tham ái (desire). Nếu như bạn có một buổi ăn ngon thì bạn sẽ cảm thấy hài lòng. Thưởng thức niềm vui ấy đâu cần phải có dính dáng gì đến bất cứ một sự tham ái nào đâu?

chánh niệm tự nhiên

chánh niệm tự nhiên

---

Trong sự thực tập chánh niệm, ngài Trungpa Rinpoche, một vị đạo sư Tây tạng, dạy học trò của ông rằng điều quan trọng là đừng nên có một lập trình sẵn có nào trong sự thực tập chánh niệm của mình, not to have a program of awareness.

    Thay vì là cứ lặp đi lặp lại theo một công thức sẵn có thì ta chỉ cần tiếp xúc trực tiếp ngay với những gì đang xảy ra mà thôi.

Trải nghiệm đâu cần một phương pháp

Ngài Trungpa nói, khi đối diện với một vấn đề khó khăn nào đó, ta không cần phải nghĩ rằng “Tôi phải giữ chánh niệm!” mà chỉ cần cho phép mình cởi mở và cảm nhận trực tiếp với những gì đang xảy ra.

chân đế thứ ba rưỡi

Chân đế thứ ba rưỡi

---

Ðức Phật có dạy về Tứ Diệu Đế, tức Bốn Sự thật Mầu nhiệm. Trong Chân đế thứ ba, Phật dạy rằng chấm dứt khổ đau là chuyện có thể được.

    Ngài dạy, chúng ta có thể chuyển hóa tâm mình, giữ cho nó được trong sáng và rộng lớn, để mọi kinh nghiệm của ta đến và đi trong một đại dương bao la của tuệ giác. Khổ đau và an lạc sẽ đến rồi đi, thỏa mãn và thất vọng sẽ đến rồi đi, và tâm ta vẫn giữ được sự tĩnh lặng muôn thuở của nó.

    Ý thức được rằng, ta không cần phải thỏa mãn những mong cầu mới có hạnh phúc, là một tự do rất lớn.

cái nầy không thì cái kia không

cái nầy không thì cái kia không

---

Ngày xưa, người ta thường có quan niệm cho rằng một bức tranh đẹp là một bức tranh vẽ thật chính xác đối tượng của mình. Một nhà hoạ sĩ tài giỏi là người vẽ lại được cảnh vật hoặc người giống y như thật.

    Vào năm 1872 một họa sĩ người Pháp tên là Claude Monet, ông ta vẽ một bức tranh về cảnh mặt trời mọc ở vịnh Le Havre. Bức tranh này bị những nhà phê bình đương thời chỉ trích là nét vẽ thật luộm thuộm, mặt trời thì đỏ chói lại mờ ảo, bầu trời lại lù mù sương khói, và những bóng đen của các chiếc tàu trên biển thì quá tệ. Họ nói, tranh ông Monet vẽ không giống gì với lại cảnh bình minh ở vịnh Le Havre, và đặt tên cho ông là một nhà vẽ ấn tượng, impressionist.

Bài học Phật của một hoạ sĩ.

Bài học Phật của một hoạ sĩ.

---

Chairin Kim là một sinh viên tốt nghiệp và cũng là một hoạ sĩ vẽ tranh biếm hoạ.

Trong lúc cô Chairin đang theo học một lớp Phật học tại đại học Yale University, thì cơn đại dịch COVID bộc phát. Trong bài thi cuối, vị giáo sư yêu cầu mỗi người hãy chia sẻ về việc lớp Phật học này đã ảnh hưởng đến lối sống và sự suy nghĩ của họ như thế nào, trong thời gian cách ly.

Và cô Chairin đã nộp bài mình bằng những hình vẽ dưới đây, với tựa đề là "My Tiny Fraction of the World."

Muốn chín những đóa hoa

muốn chín những đóa hoa

---

Có một vị giáo thọ Tây phương kể lại một kinh nghiệm về thiền tập của mình. Có lần anh tham dự một khóa tu thiền nhiều ngày. Vị thầy hướng dẫn là một thiền sư lớn tuổi người Nhật, ông thuộc dòng thiền Lâm Tế, và có một lối dạy rất thẳng và mạnh bạo. Phương pháp của ông là sử dụng công án.

Một câu trả lời tuyệt vời.

Công án, koan, là một câu hỏi hay vấn đề mà vị thiền sư đặt ra cho thiền sinh, và câu hỏi ấy không thể nào giải đáp bằng sự suy luận hay dùng lý trí được.

    Trong khóa tu ấy, vị thầy trao cho anh một công án nổi tiếng của ngài Bạch Ẩn Huệ Hạc, “Thế nào là âm thanh của tiếng vỗ một bàn tay?” Bổn phận của người thiền sinh là làm sao để lãnh hội cái ý nghĩa tinh yếu của công án được trao cho, và trình bày sự hiểu biết của mình lại với vị thầy.

chỗ dựa

chỗ dựa

---

Ngày bé, lần đầu tiên khi mới tập đạp xe là lúc mình 6 tuổi đang học lớp một. Khi ấy ba mình giữ cái yên xe cho mình đạp. Mình thì bé xíu, xe đạp thì to, nên mình cứ loi choi như con gà con. Ba chạy sau xe, tay giữ chặt yên, còn mình thì hớn hở nhằm phía trước mà tiến.

    Được một lúc ngoảnh lại không thấy ba đâu nữa (thì ra ông đã bỏ tay ra từ lúc nào). Sợ quá, mình loạng chọang suýt ngã. Nhìn mình hoảng hốt, ba bảo: “Đấy con thấy không, con tự đi được rồi, đâu cần ba phải giữ. Ba giữ cũng chỉ giúp con yên tâm thôi, tất cả là do con đấy chứ”.

Tỳ kheo ni Soma

Tỳ kheo ni Soma

---

Một buổi sáng sớm, vị tỳ kheo ni Soma, sửa áo, đắp y và cầm bát đi vào thành Sàvatthi để khất thực. Sau khi khất thực xong Cô đi đến rừng Andha để ăn trưa. Cô đi sâu vào rừng, và đến ngồi dưới một gốc cây để nghỉ ngơi.

Khi ấy Ma vương muốn làm Tỳ kheo ni Soma hoảng sợ, muốn Cô từ bỏ sự độc cư tu tập, bèn đi đến và nói bài kệ:

Điều mà có thể chứng đạt

Bởi những bậc thánh nhân

Nơi ấy rất khó đạt đến

Người nữ với tuệ giác chỉ có hai tấc.

Không thể nào đạt đến!

Sống với cái đau

Sống với cái đau

---

Tỳ Khưu Bodhi chia sẻ về cách Sư sống với căn bệnh đau đầu kinh niên, mạn tính, của ông. Nhưng tôi nghĩ, chúng ta cũng có thể ứng dụng những điều Sư chia sẻ vào những phiền não, khó khăn, có mặt thường xuyên trong cuộc sống của mình.