Thursday, 29 November 2012

Bài kinh từ cây cải bắp

Bài kinh từ cây cải bắp


Có lần tôi tu tập tại thành phố Bernares, ở Ấn độ, trong một tu viện nằm giữa một bên là trạm xe buýt và một bên là ga xe lửa.  Ngay giữa một nơi xô bồ và náo nhiệt này, có một miếng vườn rất nhỏ, chưa đến một mét vuông.
    Một hôm tôi ngồi ở ngoài, cạnh bên những mảnh cỏ có vài cây ấy, tôi chợt nhận thấy trong miếng vườn nhỏ có một cây bắp cải đang mọc.  Và trong giây phút ấy, bổng dưng tôi có một kinh nghiệm rất kỳ diệu và sâu sắc.  Ngồi đó, chỉ nhìn vào cây bắp cải ấy, tôi chợt ý thức được rất rõ sự đồng nhất của mình với nó!
    Tôi thấy rõ được những năng lượng của đất trời đang tụ hội lại với nhau, theo một hình thể đặc biệt, vào một thời điểm nhất định, với những hình tướng, những màu sắc biến đổi, cùng phối hợp với nhau, chúng được khởi lên, sanh ra, già đi, và rồi hư hao, hoại diệt.
    Và tôi cũng ý thức rằng, cái mà tôi gọi là “cái ta” này đây, nó cũng chỉ là những năng lượng của thiên nhiên họp lại với nhau theo một hình tướng nào đó, trong một giai đoạn nào đó, và rồi cũng được sanh ra, già nua, hư hao và hoại diệt.  Tôi thấy rõ là mình được cấu tạo nên do bỡi một số yếu tố, và không có một cái tôi nào nằm bên ngoài, hay là phía sau những phần tử ấy hết.  Tất cả chỉ là một dòng chảy liên tục của năng lượng, của sự sống.  Ngồi yên đó, tôi hoàn toàn trở thành là một với cây bắp cải.
Thấy rõ được chính mình
Tôi nhớ trong nhà thiền có kể câu chuyện, trong một lần thuyết pháp đức Phật chỉ cầm một cành hoa và đưa lên.  Ngài không nói một lời nào, chỉ đưa lên một cành hoa thôi.  Và nơi mảnh vườn nhỏ bé này, ngay lúc đó, tôi hiểu được rằng, chỉ trong một giây phút nhìn sâu sắc vào một sự kiện, hay một kinh nghiệm, hay một đồ vật, hay một người nào đó, ta sẽ có thể trải nghiệm được hết tất cả những quy luật của thiên nhiên, và chân lý của sự sống.
    Trong giây phút ấy, bổng dưng tôi nhìn tất cả sự vật từ một góc độ hoàn toàn mới lạ.  Tôi thấy rõ rằng tất cả mọi vật chung quanh ta, tự nó đều không hề có một thực thể nào hết.  Và ngay chính chúng ta cũng không có một cái tôi cố định và bất biến nào mà ta cần phải tranh đấu để chiến thắng nó.  Trên con đường tu tập, không phải chúng ta đối diện với một kẻ thù hung hản là một cái tôi cần phải vượt thắng và loại trừ.  Mà thật ra là làm sao ta thấy rõ được tự tánh của mọi sự vật, và quan trọng hơn hết là tự tánh của chính mình, our true nature.
Cái thấy sai lầm mới là nguyên do
Cũng ví như nếu ta muốn làm ngã một cây trong rừng, phương cách hữu hiệu và trực tiếp nhất là ta hãy tìm cách bứng nhổ nó lên cho tận gốc.  Gốc rễ của cây ấy, của những muộn phiền và sợ hãi trong đời sống hằng ngày của ta, chính là cái thấy sai lầm của mình.  Chúng ta có thể bước đến, lặt từng chiếc lá một, bẽ từng nhánh con, rồi chặt từng cành cây, xong rồi ta bắt đầu lột vỏ cây ra, chặt đẽo thân cây từng chút một, để cuối cùng đi xuống đến rễ.  Hay là ta chọn một phương cách trực tiếp và hữu hiệu hơn.
    Trên con đường tu tập, ta chỉ có một công việc duy nhất là nhận ra cái thấy sai lầm của chính mình.  Một cái thấy sai lầm chính là gốc rễ của những muộn phiền và bất an trong cuộc sống của chúng ta.  Tất cả mọi cố gắng của ta là làm sao để mình có được một tuệ giác, một cái nhìn sáng tỏ và rộng lớn hơn.  Chúng ta không cần phải vất vả với từng nhành cây, từng chiếc lá... thật ra ta chỉ cần nhìn cho rõ để thấy được tự tánh của mọi vật mà thôi.
Bài kinh từ cây cải bắp
Tôi có được một giây phút kỳ diệu ấy nơi miếng vườn bé nhỏ trong một tu viện ở Benares, giữa một nơi chốn ồn ào và náo nhiệt.  Tôi cũng cảm thấy hơi chút xấu hổ vì một cây bắp cải “thấp hèn” đã là một phương tiện trong lúc đó giúp làm sáng tỏ cái nhìn của mình… Tôi không tưởng được là có một bài kinh nào có tựa đề là Kinh Cải Bắp.  Nhưng thì đó, có cây bắp cải ấy, tầm thường, bình dị, không màu mè, không phô trương... và có tôi ở đó chợt hiểu và thấy rõ được sự sống của mình hơn trên con đường tu tập.
Sharon Salzberg
Nguyễn Duy Nhiên dịch

Thursday, 22 November 2012

o nước suối vẫn thơm

Nước suối vẫn thơm

Tạp chí Phật học Tricycle Magazine số mùa thu năm nay có đăng một bài viết của bà Linda Heuman, một biên tập viên của báo.  Bà Heuman viết về một câu hỏi của bà trong một khóa tu, xin trích dịch lại đại ý của bài chia sẻ như sau:

 “Mùa hè năm 2010, tôi có tham dự một khóa tu Dzogchen tại trung tâm Garrison Institute do thầy tôi, một vị lạt ma Tây tạng nổi tiếng, hướng dẫn.  Ban ngày ông ban pháp thoại và vào buổi tối chương trình được nhường lại cho những vị giáo sư chuyên môn, các học giả uy tín cũng có tham dự trong khóa tu, thuyết giảng.

Sunday, 18 November 2012

Giai điệu ánh trăng

giai điệu ánh trăng


Tôi không nghe nhiều nhạc cổ điển Tây phương, nhưng một trong những bài tôi thích nhất có lẽ là bài Moonlight Sonata, của Beethoven. Bài này là piano sonata số 14 của ông, và Beethoven đề tặng cho cô học trò của mình là nữ bá tước Julie Guicciardi.
Sau khi Beethoven qua đời được vài năm, một nhà thơ người Đức, Ludwig Rellstab, đã so sánh những giai điệu mượt mà trong phần đầu của bài nhạc sonata ấy với ánh trăng trên mặt hồ Lucerne, Thụy Sỹ.  Và từ đó bản nhạc này đã được mọi người biết đến dưới cái tên Moonlight Sonata, Sonata ánh trăng.
    Và cũng có nhiều giai thoại về sự ra đời của bài sonata này.
Nữ bá tước Guicciardi
Một giai thoại là lúc ấy Beethoven đang sống ở thành phố Vienna, nước Áo.  Để mưu sinh, ngoài việc sáng tác, Beethoven còn dạy nhạc cho con gái của các nhà quý tộc.
    Beethoven xấu trai nhưng lại mang một trái tim nghệ sĩ và đa tình. Ông đem lòng yêu thương một người học trò của mình là nữ bá tước Julie Guicciardi.  Cô thiếu nữ dường như cũng biết tình cảm của Beethoven dành cho mình, nhưng cô chỉ im lặng, khiến Beethoven càng thêm hy vọng.
Một hôm, Beethoven lấy can đảm và ngỏ lời với Julie dưới vòm hoa nhà cô vào một buổi tối sau khi dạy xong.  Nhưng cô đã từ chối tình cảm của ông.
Đêm hôm đó Beethoven đã lang thang một mình trong thành Vienna.  Ông đứng trên cây cầu bắt ngang trên dòng sông Danube.  Trăng đêm ấy rất sáng.  Beethoven như tỉnh giấc khi một mình đứng yên trong một không gian tĩnh lặng ngập tràn ánh trăng lấp lánh trên dòng sông Danube huyền ảo.  Và ông đã viết bài sonata ấy tặng cho Julie Guicciardi.
Một cô gái nhà nghèo
Và cũng có một giai thoại khác về xuất xứ của bài nhạc này.  Một buổi tối mùa đông, Beethoven cùng đi dạo với một người bạn.  Thành phố nhỏ với những con đường lát đá như huyền ảo dưới ánh trăng thật sáng.  Đang đi, hai người bổng nghe thoáng có tiếng đàn piano thanh thoát vang ra từ hướng một ngôi nhà nhỏ, trong một xóm tối tăm và nghèo nàn.  Beethoven dừng lại, lắng nghe một hồi rồi nói với người bạn, "Bài ấy là một bài nhạc sonata của tôi.  Người nhạc sĩ nào đang chơi bài ấy cũng khá giỏi đó!"
Đột nhiên tiếng đàn im bặt và có giọng nói của một người con gái trẻ, "Em không chơi nữa đâu.  Bài nhạc tuyệt hay mà em không thể nào diễn đạt được.  Em ước gì mình được một lần đi nghe buổi hòa nhạc do ông Beethoven trình diễn!"  Một giọng nam của người anh nói với em gái mình, "Em cũng biết là chuyện đó sẽ không bao giờ có thể xảy ra.  Chúng mình nghèo quá mà.  Tiền có đâu mà lấy đi xem!"
    Beethoven quay sang nói với người bạn mình, "Tôi sẽ xin vào và chơi nhạc cho họ nghe.  Người con gái ấy là một nhạc sĩ rất có tài."  Nói xong ông đến gỏ cửa và xin vào.  Căn phòng bên trong nhỏ và tăm tối, trên bàn chỉ có một ngọn nến nhỏ cháy leo lét.  Người con gái dáng xanh xao và gầy yếu ngồi bên chiếc piano, người anh trẻ ngồi làm việc ở chiếc bàn gần bên.
"Xin lỗi anh," Beethoven nói, "Ta đi ngang qua đây và nghe tiếng piano đàn rất hay.  Ta cũng là một nhạc sĩ.  Ta muốn được chơi vài bài để tặng mọi người có được không?"
Người anh ngại ngùng nói, "Chiếc piano của chúng tôi quá cũ, và mình cũng không có một tập nhạc nào cho ông chơi."  Beethoven ngạc nhiên, "Không có tập nhạc?  Thế làm sao em của anh lại có thể..."  Ông dừng lại vì chợt khám phá ra rằng người con gái ấy bị mù.  Người con gái hổ thẹn đáp, "Cháu chỉ lắng nghe người ta tập nhạc mỗi ngày rồi cứ bắt chước theo.  Cháu yêu nhạc lắm."
Beethoven nghe vậy, bước đến bên chiếc piano ngồi xuống và ông bắt đầu chơi.  Ông đàn theo ngẩu hứng của mình, những ngón tay tự tuôn theo cảm xúc trào dâng của một người nhạc sĩ thiên tài.  Tiếng nhạc rơi từng nốt, lúc nhẹ nhàng thanh thản như ánh trăng, lúc lại dào dạt, mênh mông như dòng sông Danube.  Tiếng đàn nhẹ bổng bay cao vượt lên trên mọi vất vả, lo toan, muộn phiền của cuộc sống, không còn những mảnh đời khổ lụy, không có số phận bi thương, không còn những nỗi tuyệt vọng.  Tất cả bây giờ là một thế giới lung linh, kỳ ảo như trong một trang truyện cổ tích thần tiên.  Ánh trăng như đọng lại rơi xuống trong không gian tĩnh lặng thành những giọt sáng.
    Hai anh em lặng yên say mê lắng nghe tiếng đàn huyền diệu của Beethoven.  Bài nhạc vừa dứt, người con gái thốt lên, "Ông đàn hay quá!  Bài nhạc thật tuyệt vời!  Thưa ngài, ông là ai?"  "Cô hãy nghe bài này!"  Beethoven chơi một trong những bài sonata của mình.  Người con gái thốt lên mừng rở, "Cháu biết rồi!  Ông là ngài Beethoven.  Cháu sung sướng quá đi thôi!"
Lúc ấy ngọn nến trên bàn cũng cháy hết và tắt ngúm.  Người bạn của Beethoven bước đến cửa sổ và vén chiếc màn ra, ánh trăng ngoài sân lùa vào ngập tràn căn phòng nhỏ.  Beethoven tiếp tục chơi một bài nhạc khác với tất cả tâm hồn mình, những nốt nhạc tuông chảy nhẹ nhàng, mượt mà và trong sáng như ánh trăng.  Và rồi ông dừng lại.
"Cháu thành thật cám ơn lòng tốt của ông," người con gái mù nói, "Xin ông lại ghé qua chơi với chúng cháu."  "Ta sẽ trở lại thăm và dạy cho cô chơi đàn," Beethoven đáp.
Beethoven giả từ ra về.  Trên đường đi ông quay sang nói với người bạn, "Tôi cần về nhà ngay bây giờ để ghi chép lại bài sonata mới ấy."
Mặt nước không xao
Giai thoại nào cũng hay phải không bạn.  Những tác phẩm lớn lại thường có những câu truyện cũng huyền thoại như chính nó.  Và có lẽ những giai thoại ấy chỉ muốn nói rằng, giữa những hệ lụy, khổ đau của cuộc sống lại thường làm phát sinh nên những tác phẩm, những sáng tạo lớn.  Khổ đau không làm mờ nhạt đi những cái hay và chân thật của cuộc đời, mà nhiều khi lại còn giúp ta nhìn lại những cái đẹp của cuộc sống và làm chúng được tỏ sáng thêm hơn.  Như những ánh trăng rơi trên một mặt hồ lặng trong và chưa từng một lần bị xao động,
Trúc ảnh tảo giai trần bất động.
Nguyệt xuyên hải để thủy vô ngân
Bóng trúc quét sân trần chẳng động
Vầng trăng xuyên biển nước không xao
Nguyễn Duy Nhiên

Beethoven - Moonlight Sonata from Phap Than on Vimeo.
free hit counter

Thursday, 1 November 2012

o lòng thiền, hoa cúc nở

lòng thiền, hoa cúc nở

Mấy tháng trước, tôi có đọc câu chuyện của anh Joel Sartore kể lại bài học kinh nghiệm của đời mình.  Joel là một nhà nhiếp ảnh rất thành công và làm việc cho một tạp chí rất nổi tiếng là tờ National Geographics. 
    Cuộc đời của anh là một chuỗi dài những bận rộn, tiếp nối từ hết một công việc này sang công tác nọ.  Công việc đã mang anh từ những bờ cát trắng xóa bọt biển vùng Gulf Coasts, đến miền tuyết lạnh Alaska, cho đến những chốn hoang vu của vùng đất mới…  Anh mang lại cho độc giả những tấm ảnh đẹp sâu sắc, những mẩu truyện trung thực của đời sống hoang dã thiên nhiên.  Anh rất yêu thích và có thật nhiều hạnh phúc với công việc mình làm.