Wednesday, 4 May 2016

Bước vào suối mát ta chơi

Bước vào suối mát ta chơi

Có lần vào một tiệm sách, thấy trên tường có treo một thư pháp thật đẹp viết “Dẫu biết vô thường sao lòng vẫn xót xa”. Tôi chợt nghĩ, có phải “lòng ta cảm thấy xót xa” vì cuộc đời vô thường và có nhiều thay đổi như câu thư pháp ấy viết không? Hay vì một nguyên nhân nào khác?
Thay đổi là sự tự nhiên
Nơi tôi ở có bốn mùa rõ rệt. Có những tháng tuyết rơi thật cao ngập trắng và xóa hết đường phố, rồi mùa xuân có hoa nở đủ sắc màu với những cành lá non tươi màu xanh mạ, và mùa hè về cây cỏ xanh rì soi bóng bên dòng suối trong mát. Và vào tháng này trời nơi đây đã bắt đầu vào thu. Tôi biết vài tuần nữa thôi, ngàn lá bên khu rừng nhỏ sau nhà sẽ đổi muôn màu, chúng rụng bay khắp trời, để lại một rừng cây trơ trọi khi trời trở lạnh và ngày ngắn đi hơn.
    Tôi thấy rõ được sự đổi thay của bốn mùa, nhưng tôi không cảm nhận nó là vô thường. Bốn mùa thay đổi tự nhiên. Một buổi sáng vào thu nhìn những chiếc lá sắc màu dưới bước chân đi, tôi cảm thấy cái đẹp nhiệm mầu của thiên nhiên, của sự sống.
  Tôi nghĩ, chúng ta thường chỉ nhắc đến vô thường khi nào có những việc gì xảy đến bất ngờ với mình. Một hôm trở về khu phố cũ, căn nhà ngày xưa giờ đã nhiều biến đổi, nhìn cánh cửa sổ, tấm sáo quen thuộc ngày nào… tôi chợt cảm thấy cuộc đời qua nhanh. Ta cảm thấy phiền muộn trước những đổi thay nào mà mình không muốn, hoặc không chấp nhận. Và đó mới là nguyên nhân của khổ đau.
    Trong Kinh A Hàm, có lần ông Thôn trưởng Na Ca Dà hỏi Phật:
    - Bạch Thế Tôn, nguyên nhân nào khích động các khổ?
Phật hỏi ông:
    - Nếu trong thôn ông có người chết hoặc có người bị tai nạn, ông có buồn khổ không?
    - Bạch Thế Tôn, có khi buồn khổ, có khi không.
    - Tại sao?
    - Nếu những người chết hoặc bị tai nạn ấy là bà con thân quyến của con thì con buồn khổ.  Trái lại thì con không buồn khổ.
Phật đáp:
    - Gốc của sự buồn khổ là do lòng dính mắc vậy.
    Như vậy thì sự đổi thay, chưa chắc sẽ mang lại cho ta khổ đau, nhưng chính những dính mắc của mình mới là nguyên nhân chánh.
Nghệ thuật buông xả
Và vì vậy, muốn có hạnh phúc và được an tĩnh trong cuộc sống chúng ta phải biết tập buông bỏ những vướng mắc, mong cầu trong tâm mình. Vì đó mới là nguyên nhân chính của khổ đau.
   Nhưng chúng ta có thể buông bỏ được chăng? Các vị thiền sư thường dạy chúng ta một phương cách buông xả tuyệt vời nhất là hãy để cho thực tại được như nó là. Buông xả không phải là một phương cách để xử lý đối tượng hay chuyển hóa hoàn cảnh xảy ra, mà là một thái độ tiếp nhận trong sáng của tâm mình. Buông xả không phải là một sự dụng công nào của cái tôi, của bản ngã, mà chỉ là một thái độ tự nhiên.
    Khi đứng trước những mất mát thay đổi, nếu trong tâm không an tĩnh thì ta thấy mình không an tĩnh, không sáng suốt thì thấy không sáng suốt, tâm phiền não thì ta thấy tâm đang phiền não. Có như vậy ta mới trọn vẹn được với thực tại đang là. Chứ ta không cần mong cầu nó được trở thành trạng thái hoàn hảo hay lý tưởng nào khác theo ý của mình. Và chừng ấy ta mới có thể thấy rõ được tuệ giác của lý vô thường. Những gì phải đến trong cuộc sống thì sẽ đến và khi chúng đi thì tự nhiên sẽ qua đi.
Buông xả bằng tình thương không dính mắc
Nhưng nếu như ta thấy mình vẫn còn phải cần làm một cái gì đó, thì đức Phật cũng có chỉ dạy cho chúng ta những phương cách để tạm thời chuyển hóa phiền não.
    Thật ra, trong phạm vi tương đối của một thế giới tục đế này thì không có gì là thật sự trống không hết. Một ly đầy nước, nhưng khi ta đổ hết nước đi, thì ly ấy sẽ lại đầy không khí. Không cái này thì sẽ có một cái kia. Vì vậy đức Phật cũng có dạy những phương cách thông thường để buông xả rất hay.
    Tôi nhớ trong bài kinh An Trú Tầm, Vtakkasanthàna sutta, Phật có dạy một cách buông bỏ bằng cách thay vào đó một cái gì tốt lành hơn. Ta có thể tạm buông bỏ một phiền não bằng cách thay vào đó bằng một niệm an vui. Lấy một hơi thở thay cho một bất an. Lấy một câu niệm Phật thay vào một tâm sợ hãi. Lấy một việc làm thiện lành thay cho một hành động xấu ác. Trong kinh, Phật có cho ví dụ như một người thợ mộc thay những con chốt (a peg) hư xấu của một chiếc bàn, bằng cách dùng một con chốt mới khác để đánh bật con chốt hư xấu ra ngoài, và thay vào đó bằng một con chốt tốt đẹp hơn.
    Mà bạn biết không, tình thương là một con chốt tốt lành có thể đánh bật ra hết những muộn phiền, hờn giận, sợ hãi trong ta, và nó sẽ thay vào đó bằng một sự chấp nhận, an tĩnh, và hạnh phúc. Một tình thương lớn giúp cho ta có được một khả năng buông xả. Trong tứ vô lượng tâm: từ, bi, hỷ và xả, thì một tình thương sâu xa sẽ dẫn dắt ta đến sự xả bỏ, tha thứ và tiếp nhận được hết tất cả, ngay cả những khổ đau của chính mình. Tình thương nhỏ khiến ta bị dính mắc, nhưng với một tình thương lớn thì tâm ta sẽ không còn bị vướng vào một nơi nào hết.
Một bầu trời đầy sao sáng
Ngày xưa tôi nghĩ giáo lý của Phật quá siêu việt, với những lý Bát nhã, Trung quán, tánh Không, hay Bất nhị… cao xa quá, nên khó ai có thể hiểu thấu được. Nhưng bây giờ tôi nghĩ khác, đức Phật thường nhắc nhở rằng, khác với những vị đạo sư khác, ngài dạy chúng ta với một bàn tay mở rộng trọn vẹn. Ngài không dấu diếm hay giữ lại một điều gì có thể giúp ta chuyển hóa được khổ đau. Lời dạy của ngài đơn giản và trong sáng như bầu trời. Khó là ở chỗ ta có chịu quay về và nhìn lại chính nơi mình. Mà mấy ai muốn nhìn lại để thấy được nguyên nhân của khổ đau là do những ham muốn, thù hận và cố chấp của chính mình mà thôi.
    Có lần tôi đọc một câu chuyện vui về ông Nasrudin, một nhà hiền triết Trung Đông. Một hôm ông và người bạn rủ nhau đi cắm trại ngoài sa mạc. Tối đến cả hai chun vào lều ngủ. Đến nữa khuya người bạn đánh thức ông dậy và nói: “Này anh, nhìn lên trên kìa, anh có thấy gì không?” Nasrudin nói: “À, bầu trời ngoài sa mạc đầy sao sáng, đẹp quá!” Anh bạn hỏi, “Anh thấy như vậy là có nghĩa gì không?” “Nhìn vô số những vì tinh tú trên bầu trời đêm, tôi thấy chúng ta quá nhỏ nhoi, kiếp người thật vô nghĩa.” Người bạn hỏi tiếp, “Nhưng anh không thấy gì nữa sao?” “Nếu mà theo quan điểm của chiêm tinh học, thì nhìn vị trí của các vì sao tôi có thể đoán là bây giờ khoảng hơn nửa khuya. Còn theo anh thì nó có nghĩa là gì?” Người bạn đáp, “Tôi thấy là ai đã đánh cắp chiếc lều của chúng ta mất rồi!”
    Trên con đường tu học cũng vậy, nhiều khi chúng ta lo tìm kiếm và mong cầu xa xôi quá mà quên thấy được những gì đang có mặt, những nguyên nhân của khổ đau, ngay trước mắt mình.
Kinh kệ mệt hơi
Có lần đến thăm một tự viện nọ, vào thư quán tôi thấy khuất trong một góc bụi bậm trên một kệ sách có để một tượng Phật nhỏ ngồi thiền, rất đơn sơ không sơn phết. Hình dạng của tượng Phật thiếu cân xứng, lại có một dáng ngồi không thẳng và trang nghiêm như những tượng Phật khác. Người bán hàng nói rằng có một Phật tử đi Thái Lan về và tặng cho nhà sách để bán, thế nhưng không ai thỉnh vì tượng không được đẹp. Đa số ai cũng muốn thỉnh những tượng Phật có tướng tốt lành, và nhất là được làm bằng gỗ hay đá quý. Người bán hàng nói, nếu muốn chị sẽ biếu tặng tôi chiếc tượng ấy.
    Và tôi thỉnh tượng Phật nhỏ ấy về đặt trên bàn viết của mình. Mỗi lần nhìn chiếc tượng nhỏ ấy, tôi cảm thấy đức Phật rất bình thường và gần gũi với mình. Nó nhắc nhở tôi xả bỏ hết những tự ti và tha thứ cho sự bất toàn của ta. Tôi cảm nhận được một tình thương và sự buông xả. Nhớ bài haiku của Thiền sư Nhật Giun,
          Kinh kệ mệt hơi
          Tám mốt tuổi rồi
          Gần đất xa trời
          Nhảy vào suối mát ta chơi
    Đời sống luôn thay đổi và cũng nhiều vướng mắc. Hãy sống với một tình thương lớn. Sáng nay, dưới bước chân ta đi một chiếc lá thu rụng, hãy buông thả hết và cứ rong chơi đi bạn nhé…
Nguyễn Duy Nhiên
free hit counter

Thursday, 28 April 2016

Thiền là gì?

Thiền là gì?

Có lần một thiền sinh về thăm thiền viện Tassajara, của cố thiền sư Shunryu Suzuki, anh có dẫn theo hai đứa con mình, 6 tuổi và 8 tuổi. Sau một ngày vui chơi và sinh hoạt với đại chúng trong thiền viện, buổi tối khi sửa soạn cho các cháu đi ngủ, chúng chợt hỏi anh, “Ba ơi, Thiền là gì?”  What is Zen?  Anh im lặng suy nghĩ một lúc, rồi nói với các cháu, “Sáng mai hai con hãy đi hỏi các thầy cô ở đây câu hỏi ấy đi, và rồi kể lại cho ba nghe!”
    Và đây là những câu trả lời mà các em nhận được từ các thầy cô ở thiền viện Tassajara. Thiền là gì?

Thursday, 21 April 2016

hoa rơi vì nắm bắt

hoa rơi vì nắm bắt

Tôi nhớ câu truyện về một anh thợ may nghèo. Một đêm anh nằm mơ thấy có một vị thần hiện ra bảo anh nên đi về hướng tây, anh sẽ gặp một cây cầu màu đỏ, và nơi đó có chôn một hũ châu báu. Sáng hôm sau anh thức dậy thật sớm, lên đường đi về hướng tây theo lời vị thần chỉ. Đến xế chiều, quả thật như lời dặn, anh gặp một chiếc cầu màu đỏ bắt ngang dòng suối lớn, nhưng cạnh đó có một người lính gác.

Thursday, 14 April 2016

lời khuyên cho em

lời khuyên cho em

Ông Robert Fulghum là tác giả của một bài văn ngắn nổi tiếng, "Tất cả những gì tôi thật sự cần biết, tôi đã học ở lớp mẫu giáo", All I really Need to Know I Learned in KindergartenBài văn này đã được một dân biểu Hoa kỳ đọc trước Quốc Hội Liên Bang với mục đích để nó được ghi lại và lưu giữ mãi trong Hồ Sơ Quốc Hội, the Congressional Record.

Wednesday, 6 April 2016

Một câu hỏi đúng

Một câu hỏi đúng

Có lần một người bạn hỏi tôi, "Nếu như bây giờ mình được gặp Phật và được phép hỏi Ngài một câu, anh nghĩ mình sẽ hỏi gì?"

Tuesday, 22 March 2016

Bảy phần tám của vấn đề

Bảy phần tám của vấn đề

Một tu sĩ ở thế kỷ thứ sáu, Abba Dorotheus, có chia sẻ như sau: “Bất cứ khi bạn làm một việc gì, cho dù nó có quan trọng hay gấp rút đến đâu, tôi cũng không muốn bạn phải gây gổ hay bức xúc. Bởi bạn biết không, mọi việc ta làm, dầu cho quan trọng đến đâu, cũng chỉ là một-phần-tám của vấn đề mà thôi. Còn có được một thái độ an tĩnh là bảy-phần-tám của vấn đề còn lại, và cho dù việc bạn làm có thất bại đi chăng nữa!

Thursday, 10 March 2016

Ngài sẽ nói gì?

Ngài sẽ nói những gì?
Một trong những đặc tính về giáo pháp của đức Phật là Sanditthiko, có nghĩa là thiết thực hiện tại. Thiết thực, practical, và hiện tại, here now. Hay nói một cách khác là giáo lý ấy phải có tính cách cụ thể và có mặt ngay trong bây giờ và ở đây.

Wednesday, 2 March 2016

Thứ Năm

Thứ Năm

Có một lần trong một khoá tu học, sau khi hướng dẫn các thiền sinh đi thiền hành ngoài trời, bà Natalie Goldberg đọc bài thơ này của nhà thơ William Carlos Williams cho tất cả mọi người nghe,
          I have had my dream - like others -
          and it has come to nothing, so that
          I remain now carelessly
          with feet planted on the ground
          and look up at the sky -
          feeling my clothes about me,
          the weight of my body in my shoes,
          the rim of my hat, air passing in and out
          at my nose - and decide to dream no more.

Thursday, 18 February 2016

Thursday, 4 February 2016

Kéo rụng bao nhiêu sao?

Kéo rụng bao nhiêu sao?

Tôi thích được đứng thật yên ngoài hiên thiền đường để nhìn mây trắng phủ kín núi rừng. Tôi thích được nghe tiếng chuông báo chúng của Sư Chú mỗi sáng, mỗi chiều, thong thả vọng xa trong không gian. Tôi thích được nhìn một cánh chim nhỏ lơ lững đứng yên giữa khung trời chiều mênh mông.

Wednesday, 27 January 2016

Trái Dâu Thứ Ba

Trái Dâu Thứ Ba


Xin chia sẻ với các bạn một ví dụ về ba trái dâu của Lạt ma Dzongsar Khyentse Rinpoche.
Trái dâu thứ ba
Có nhiều người học trò của tôi sau một thời gian tu học, họ lập gia đình, có sự nghiệp, và thường đến gặp tôi để xin được ban phước lành. Tôi chúc cho họ được mọi điều tốt lành, và cũng thường kể cho họ nghe về hình ảnh của ba trái dâu.
    Lúc ban đầu ta có một trái dâu, và lẽ dĩ nhiên trái dâu này tự nó nằm rất vững vàng. Rồi ta có trái dâu thứ hai, ta cố gắng đem đặt nó lên trên trái dâu thứ nhất. Tuy hơi khó khăn một chút, vì ta không sử dụng một vật gì khác để gắn chúng lại với nhau, nhưng việc ấy cũng có thể làm được. Và rồi ta có thêm một trái dâu thứ ba, ta cũng cố gắng đem đặt nó lên trên trái dâu thứ nhì. Việc ấy không phải là dễ nếu không muốn nói là không thể được. Trong lúc cố gắng đặt trái dâu thứ ba ấy lên, nhiều khi ta lại còn vô tình làm rơi cả trái dâu thứ hai xuống nữa.

Thursday, 21 January 2016

Trăng Xưa...

Trăng Xưa...


Vậy là đêm trung thu đã qua đi. Lại một lần trăng tròn rồi sẽ dần khuyết. Đêm Trung Thu. Treo một chiếc lồng đèn giấy lên cây hoa Ngọc Lan trước cửa nhà. Chiếc lồng đèn có lẽ được em gái mua ở một tiệm người Tàu. Bánh Trung Thu thì bày bán ở nhiều nơi (tiệm Việt và Tàu).
    Lạ một điều là đã thử nhiều ...hộp với nhiều nhãn hiệu khác nhau nhưng sao không thấy ngon như ăn bánh Trung Thu ngay trên quê nhà. Không thấy ngon dù đã cầu kỳ pha mấy ấm trà Long Tỉnh - Có lẽ vì là trăng viễn xứ chăng?

Thursday, 14 January 2016

Hãy lo cho nhau

Hãy lo cho nhau


Có một lần, Phật đi dạo vào nơi cư trú của các Thầy để quan sát. Phật thấy một thầy đang nằm một mình trong phòng dưới đất với cơn bệnh kiết lỵ rất nặng. Vị thầy ấy nằm trên chính phân và nước tiểu của mình. Phật hỏi các huynh đệ khác đâu, sao không có ai săn sóc cho thầy? Vị thầy trả lời rằng vì ông không giúp ích gì được cho ai, nên họ đã bỏ đi và để cho ông một mình đối phó với cơn bệnh của mình.

Sunday, 3 January 2016

Khi xúc chạm việc đời

Khi xúc chạm việc đời


Trong bài kinh Hạnh Phúc có bài kệ nói về một trong những phúc lành cao thượng nhất là,
Khi xúc chạm việc đời
Tâm không động, không sầu,
Tự tại và vô nhiễm,
Là phúc lành cao thượng.
   Việc đời thì bao giờ cũng sẽ có những biến đổi, đến đi, còn mất, không bao giờ ngừng nghỉ, mà chúng chắc chắn sẽ mang lại cho ta nhiều xao động. Có thể nào chúng ta lại tiếp xúc với một cuộc sống đầy những đổi thay và bất toàn này, mà tâm mình vẫn “không động, không sầu” được không bạn hả?