Tuesday, 12 August 2014

Chợt tỉnh

Chợt tỉnh

Mỗi sáng, mở ra những tờ báo hay đọc những trang tin trên mạng, chúng ta thường thấy đầy dẫy những tin tức bất an, những hình ảnh thương tâm trong cuộc sống. Chúng xảy ra hằng ngày. Đôi khi, ta cảm thấy như mất niềm tin vào sự tốt lành của con người.
    Nhưng những khổ đau trong cuộc đời này, chúng bắt nguồn từ đâu bạn hả?  Ông Joseph Goldstein có những chia sẻ như sau trong quyển “Kinh Nghiệm Thiền Quán.
Ai làm cuộc đời khổ đau?
“Khi có một việc tàn ác nào đó xảy ra, ta thường đặt câu hỏi, ai hoặc cái gì là thật sự chịu trách nhiệm cho việc ấy?
    Một vị thầy của người bạn tôi là một tu sĩ Ấn độ giáo, sadhu, có nghĩa là từ bỏ, một người rất dễ thương. Mấy năm trước đây ông có ghé thăm Hoa kỳ, và tuyên bố một điều mà cho đến bây giờ nó vẫn còn đeo theo tôi mãi.  Ông bảo rằng, khi ông nhìn thế giới này, ông không thấy sự tàn ác, ông không thấy chiến tranh, ông cũng không thấy hận thù, tàn bạo. Cái mà ông thấy là sự si mê của con người.
    Đó là một sự thật. Những hành động tàn ác của con người, những việc làm gây nên khổ đau - gốc rễ của chúng là từ đâu?  Gốc rễ của chúng nằm sâu trong sự si mê của chúng ta, vì ta không thấy được rằng khổ đau, và nghiệp quả là cũng do chính mình tạo nên.
Nếu một người nào đó cứ cắm đầu đi vào nơi lửa cháy, thì chính họ đang làm việc khiến cho họ bị phỏng. Vì hiểu được không ai có thể trốn tránh khỏi luật nhân quả, nên khi có ai làm một việc gì bất thiện, ta hãy nhìn xuyên qua những hành động ấy và thấy được gốc rễ của nó nằm ở sự si mê. Và thay vì phản ứng bằng thù hận, ta có thể đáp lại bằng lòng từ bi, thương sót đối với người ấy. Họ đang đi về hướng ngọn lửa, thì khổ đau sẽ là hậu quả tất nhiên của việc làm đó mà thôi.
    Và ta cũng không nên thù ghét sự si mê làm gì. Việc ấy chẳng ích lợi gì cho cuộc đời, mà cũng không làm vơi được khổ đau, có chăng là ta chỉ đem tổn hại chồng lên thêm với tổn hại mà thôi.  Phương cách hay nhất là đem tâm từ và sự hiểu biết chiếu soi vào tình trạng ấy.
    Nhưng tôi cũng không muốn khuyên bạn nên làm ngơ hay khuất phục trước những hành động tàn ác. Đôi khi những phản ứng mạnh mẽ, cương quyết lại là cần thiết và thích hợp. Nhưng chúng ta đáp lại những hành động tàn ác ấy bằng cách nào, lại tùy thuộc vào sự hiểu biết và thái độ của mình. Đó mới là điều quan trọng. Và ta cũng cần nên nhớ một điều này, là phản ứng của mình cũng rất có thể sẽ tạo nên những quả báo mới.
    Khi ta thấy rõ được rằng, những hành động bất thiện trong cuộc sống này đều bắt nguồn từ sự si mê, ta có thể tập trung năng lực của mình vào việc chuyển hóa chúng ngay chính nơi gốc rễ ở trong ta và người khác. Lòng từ ái giúp ta cảm nhận được những khổ đau gây nên bởi sự si mê, và một cái thấy trong sáng sẽ chỉ cho ta những gì mình cần phải làm.”
Chợt  tỉnh
Theo tôi nghĩ, thì lòng từ ái mà ông Joseph Joldstein nói chỉ có thể biểu hiện tự nhiên qua một cái thấy trong sáng. Và cái thấy trong sáng ấy không thể học được qua giáo lý, hay bằng một sự rèn luyện nào, mà nó phải do ta biết mở lòng ra để trải nghiệm ngay nơi chính thực tại này, cho dù đó có thể là sự có mặt của khổ đau.
Bạn biết không, tôi thấy nhiều khi những khổ đau trong cuộc đời cũng có thể bắt nguồn từ những ý muốn “tốt lành” của chúng ta. Nhưng khi cái thấy mình chưa được trong sáng, tâm mình chưa được tĩnh lặng, lòng mình chưa thiện lành, thì những lăng xăng cố gắng tạo tác của ta chỉ mang lại thêm khổ đau và rối rắm thêm cho mình và cuộc đời mà thôi.
    Có lẽ vì thế mà các vị thiền sư thường nhắc nhở chúng ta rằng, những khổ đau trong cuộc đời đôi khi cũng là cần thiết, vì chúng có thể giúp ta chợt tỉnh ra, để thấy được những si mê và vướng mắc của mình. Nếu như ta biết trở về trọn vẹn, để giản dị thấy được những gì thật sự có mặt..
Đêm, chiếc bình vỡ
Nước trong bình đóng băng
Chợt tỉnh.
          Basho

nguyễn duy nhiên

free hit counter

Wednesday, 30 July 2014

Có hay không có một cái Tôi?

Có hay không có một cái Tôi?

Đức Phật thường rất thận trọng mỗi khi ngài trả lời cho ai một điều gì, phương cách trả lời của Phật là làm sao giúp cho người nghe được giác ngộ.
Có những câu hỏi Phật trả lời chung cho tất cả, nếu đó là một vấn đề phổ quát có thể áp dụng cho mọi người.  Có những câu Phật trả lời bằng cách phân tích, định nghĩa những danh tự rõ ràng, trước khi Ngài giải thích.  Cũng có những trường hợp Phật giải đáp bằng cách đặt câu hỏi ngược lại, để làm sáng tỏ vấn đề trong tâm của người hỏi.

Tuesday, 22 July 2014

ngày vừa mới lên

ngày vừa mới lên.

Có một câu chuyện vui như vầy. Trong ngôi làng nọ, mỗi sáng có một vị tu sĩ thức dậy, rời nhà và đi xuống phố để đến đền thờ của mình. Sáng nào ông cũng đều làm việc ấy. Một hôm, khi đi ngang trạm canh ông gặp một người lính gác, anh này biết việc làm hằng ngày của vị tu sĩ, nhưng muốn đùa cợt  nên hỏi: “Sáng nay Thầy đi đâu đó?”

Friday, 11 July 2014

mắt mở vẫn say nồng

mắt mở vẫn say nồng

mắt mở vẫn say nồng from Phap Than on Vimeo.

Có thể rồi ngày sẽ lặng.  Tôi nghĩ vậy.  Vì cuộc đời phải có bốn mùa. Như hôm nay tôi đứng im nhìn mặt trời loáng thoáng trên sóng nước lăn tăn. Tôi ngồi dưới một tàng cây xanh, lá với nắng xôn xao trên đầu. Thảm cỏ xanh chạy dài xuống tận cuối đồi.

Wednesday, 2 July 2014

nỗi đau

nỗi đau

Con người ta sinh ra trên trái đất này là để trải nghiệm tất cả những bài học được mất, sướng, khổ, buồn vui; trải nghiệm những điều bất hạnh nhất trên đời, cũng như những giây phút thăng hoa của cuộc sống. Nếu ai đó nói người đó chưa bao giờ bị đau đớn, thì chỉ là người… ngoài hành tinh thôi!
Nỗi đau không bao giờ giống nhau, nhưng có chung một điểm, đó là: nó làm cho tâm thức ta như bị ‘trúng đạn’. Nhưng cũng nhờ đó, ta như người mê, tỉnh ra, và biết rõ ta đang đau đớn đến nhường nào. Tính biết trong ta nhờ thế, dẫn ta trở lại giây phút hiện tại. Ta trở nên bình tĩnh và suy xét chính xác hơn về nỗi đau của chính mình.

Thursday, 19 June 2014

không có gì đặc biệt

không có gì đặc biệt

Thầy của tôi qua đời khi tôi được ba-mươi-mốt tuổi.  Mặc dù lúc ấy tôi muốn dồn hết tâm lực vào việc hành thiền tại tu viện Eiheiji, nhưng tôi phải trở về để nối nghiệp thầy tại ngôi chùa của người.  Tôi đã trở nên rất bận rộn, cũng như mọi tuổi trẻ khác. Tôi gặp nhiều khó khăn. Những trở ngại này dạy cho tôi rất nhiều, nhưng không thấm vào đâu so với lối sống chân thật và tĩnh lặng tại tu viện.
Tu thiền đòi hỏi ta phải giữ một nếp sống đều đặn bình thường. Thiền không phải là một phương pháp náo động nào hết, mà nó dạy cho ta biết thận trọng, chú ý vào những công việc thường xuyên mỗi ngày của mình.  Những khi ta quá bận rộn và kích động, tâm ta sẽ trở nên thô thiển và tã tơi.  Điều ấy không tốt.  Nếu có thể, hãy giữ cho mình được luôn tĩnh lặng và an vui, tránh những sự kích động. 

Thursday, 5 June 2014

chiếc bình bát của ta

chiếc bình bát của ta

Ngày xưa vào thời đức Phật, mỗi sáng các thầy ôm bình bát của mình đi vào làng để khất thực.  Khất thực có nghĩa là xin vật thực của người để nuôi thân.  Các thầy thong thả đi từ nhà này sang nhà khác, không chọn lựa, mắt nhìn xuống và yên lặng đứng đợi trước cửa.  Và họ tiếp nhận hết bất cứ những vật thực nấu sẵn nào được người dân bỏ vào bình bát của mình, không khen chê, vui buồn, và cũng không phân biệt.  Với một tâm bình đẳng.
Tôi thích hình ảnh ấy. Tôi nghĩ trên con đường thực tập chúng ta cũng như những vị tu sĩ đi khất thực.  Mỗi sáng thức dậy, chúng ta bước vào cuộc sống với chiếc bình bát của mình.  Và chúng ta đâu biết trước hôm nay cuộc đời sẽ trao tặng hay thảy bỏ những gì vào chiếc bình bát của mình?  Những niềm vui hay những lo âu nào?  Nhưng như các vị ấy, chúng ta hãy thực tập theo lời Phật dạy, hãy giữ cho bình bát mình được trống không, và tập tiếp nhận những gì cuộc đời trao cho ta hôm nay, với một tâm bình đẳng không phân biệt. 

Tuesday, 27 May 2014

thiền duyệt

thiền duyệt

Thiền duyệt có nghĩa là niềm vui trong thiền tập.  Khi mới bắt đầu tập thiền, tôi tưởng muốn an tâm và phát triển định lực ta cần phải cố gắng và vất vả ghê gớm lắm.
Tôi còn nhớ trong khóa tu thiền đầu tiên, đầu óc tôi cứ suy nghĩ lung tung và tâm thì chu du đi khắp mọi nơi.  Có lúc bực mình quá, tôi tự nhủ là nếu nó xảy ra lần nữa thì tôi sẽ tự đập đầu vào tường cho biết!  Nhưng thật may cho tôi, lúc ấy tiếng chuông báo hiệu giờ ăn trưa cũng vừa được thỉnh lên.

Wednesday, 14 May 2014

hãy tử tế với nhau

hãy tử tế với nhau.

Có lần đức Đạt Lai Lạt Ma chia sẻ, "Nếu ta có một tôn giáo thì rất tốt. Nhưng thật ra nếu như không có tôn giáo chúng ta cũng vẫn có thể tồn tại và tự xoay xở được. Còn nếu như không có tình người thì chúng ta sẽ không thể nào tồn tại. Bản chất của mọi tôn giáo chính là từ tâm (good heart). Đôi khi tôi cũng gọi tình thương và lòng tử tế là tôn giáo của tôi."
Tôi nghĩ, có lẽ cuộc đời này đang cần hơn bao giờ hết những người với một tâm trong sáng. Chúng ta đang có rất nhiều những phương pháp tu học rất hay, nhưng nếu như đó chỉ là một phương tiện làm đẹp cái tôi của mình, thiếu tình thương và lòng tử tế, a good heart, thì như đức Đạt Lai Lạt Ma nói, "chúng ta sẽ không thể nào tồn tại được"!

Tuesday, 6 May 2014

như hoa cúc giữa đồng

như hoa cúc giữa đồng

Bà Zenkei Blanche Hartman là một giáo thọ trụ trì thiền viện San Francisco Zen Center, thuộc dòng thiền Tào Động của thiền sư Shunryu Suzuki (tác giả quyển Thiền tâm, Sơ Tâm).  Bà Hartman thường phụ trách phần trả lời cho các câu hỏi của độc giả trên một báo Phật học.  Có một độc giả viết thư hỏi bà,

Friday, 25 April 2014

xoay xở khéo léo

xoay xở khéo léo

Cuộc sống của chúng ta bao giờ cũng sẽ có những khó khăn và gặp những vấn đề không vừa ý.  Nhưng hạnh phúc là do ở thái độ của mình.  Nếu như ta biết trở về với một tâm trong sáng, không mong cầu, và biết xử lý những gì xảy ra với cùng một thái độ ấy, thì dù cuộc sống có những khó khăn cũng vẫn có thể là hạnh phúc, vì ta không còn tạo tác thêm những khổ đau mới nữa.  Và tôi nghĩ, đó là một sự xoay xở khéo léo nhất.
    Xin gửi bạn những chia sẻ của bà Sylvia Boorstein trong quyển Dễ hơn là bạn tưởng.”

Tuesday, 15 April 2014

xin lắng nghe tôi

xin lắng nghe tôi

Biết lắng nghe là một phương pháp chuyển hóa nhiệm mầu. Thật ra, khi ta ngồi lắng nghe một người bạn chia sẻ một khó khăn hay muộn phiền nào đó, ta cũng chỉ làm phương tiện để giúp người bạn ấy quay nhìn lại chính họ mà thôi.  Điều mà ta có thể đóng góp cho người bạn là sự thinh lặng và tấm lòng rộng mở, không phê phán của chính mình.

Sunday, 6 April 2014

Là ở nơi này

là ở nơi này

Văn hào Leo Tolstoy có kể một câu truyện về hai người bạn già.  Efim là một người giàu có và có một đời sống rất gương mẫu, ông không uống rượu, không bao giờ nói dối và được mọi người trong làng kính trọng.  Và ngược lại, bạn của ông, Elisha thì có một cuộc sống tạm đủ, thỉnh thoảng ông uống rượu, và hay ưa thích ca hát, vui chơi với bạn bè.
Một ngày nọ, hai người bạn rủ nhau cùng đi hành hương về nơi Thánh địa.  Trên đường đi, Elisha mệt và khát nước nên bảo người bạn của mình hãy cứ đi trước, ông muốn ghé vào ngôi làng gần đó để xin nước uống, rồi sẽ bắt kịp theo sau.

Tuesday, 25 March 2014

nhờ ở sự bất toàn

nhờ ở sự bất toàn

Kinh Tạp A HàmSamyuktagama, có nói về bốn loại ngựa: loại ngựa xuất sắc, loại ngựa giỏi, loại ngựa trung bình và loại ngựa dở.
Loại ngựa thứ nhất có thể chạy nhanh hay chậm, sang trái hay phải, tùy theo ý muốn của người chủ, trước khi nó thấy bóng dáng của ngọn roi.  Loại ngựa thứ hai cũng chạy giỏi như loại ngựa thứ nhất, nhưng trước khi ngọn roi chạm vào da của nó.  Loại thứ ba chỉ vâng lời khi cảm thấy cái đau của ngọn roi trên thân.  Còn loại thứ tư chỉ nhúc nhích khi cái đau đã thấm vào đến xương tủy.  Bạn có thể tưởng tượng được sự học hỏi của loại ngựa thứ tư ấy là gian truân đến chừng nào!

Monday, 17 March 2014

Bốn sự thật về làm cha mẹ

Bốn sự thật về làm cha mẹ

Còn vài hôm nữa thôi là ngày đầu của mùa Xuân, vậy mà sáng nay thức dậy nhìn ra cửa thấy tuyết phủ dày, trắng xóa ngoài sân.  Khu rừng nhỏ cạnh nhà với những thân cây đen in trên nền trời xám, cành khô đan nhau phủ dày một lớp tuyết trắng.  Tôi pha một tách cà phê, ngồi bên chiếc bàn viết nhỏ có vài chậu cây xanh, cạnh cửa sổ, bên ngoài là tuyết trắng.
    Dở đọc lại những bài viết cũ.  Tình cờ đọc được một bài, không nhớ mình phỏng dịch từ một tạp chí Phật học nào, đã rất lâu.  Tác giả chia sẻ về Bốn Sự Thật Mầu Nhiệm (Tứ Diệu Đế), ứng dụng vào sự tu học cho những ai đang làm cha mẹ.  Bây giờ đọc lại, tôi vẫn thấy những điều này vẫn còn rất đúng, cho dù con chúng ta có trưởng thành đến đâu.

Monday, 10 March 2014

Nowhere man

Không có gì ở ngoài để tìm, không có gì ở trong để đạt.  Chi bằng nên nghe lời tôi, hãy nghỉ ngơi đi và thực tập làm một người vô sự.  Làm được như thế còn có giá trị hơn mười năm đi tìm học đạo.  ̶̶  Thiền sư Lâm Tế.
Nếu như cuộc đời này có được thêm những người vô sự, thì có lẽ thế giới này sẽ được hòa bình và hạnh phúc hơn bạn hả...


The Beatles - Nowhere Man from Phap Than on Vimeo.
free hit counter

Monday, 3 March 2014

5 điều tu học căn bản

5 điều tu học căn bản

Trong sự tu tập, ta hãy thực tập với những gì đang xảy ra với chính ta ngay trong giây phút này, với tư tưởng, cảm xúc của mình, với ngay cả những bất an của mình.  Nó có nghĩa là ta hãy thực tập bằng con người thật của chính mình, ngay nơi đây, trong giây phút này.  Và đó mới thật sự là một công phu chân thật.
Và năm điều sau đây có thể giúp chúng ta thực hiện được việc ấy:

Saturday, 22 February 2014

hạnh phúc đơn sơ

hạnh phúc đơn sơ

Tôi đứng ngoài hiên cốc, nhìn xuống phía dưới kia là một thung lũng rộng, mênh mông đất trời.  Xa xa là những cánh đồng cỏ xanh vàng trải dài tít đến tận bìa rừng.  Sáng nay trời không có sương mù, tôi có thể nhìn được những làn mây trắng mỏng vướng ngang các ngọn đồi chập chùng ở cuối chân trời.  Đứng đây nhìn xuống, tôi thấy một không gian thênh thang xanh mát.  Xa xa, có một xóm nhà vách đá, mái ngói đỏ nằm xinh xắn giữa một cánh đồng cỏ ngút ngàn.

Sunday, 16 February 2014

dội trong sương mù

dội trong sương mù

Trong những ngày tháng sống một mình ở hồ Walden, ông Thoreau kể rằng ông có thể nghe được tiếng những cây bắp đang dần lớn lên trong đêm, nghe được âm thanh của bốn mùa tiếp nối nhau đi ngang qua…  Tôi nghĩ, nếu như chúng ta biết trở về với sự rỗng lặng trong sáng của mình, ta cũng có thể lắng nghe được tiếng sỏi dưới mỗi bước chân ta đi, âm vang của những hạnh phúc lẫn muộn phiền, hay tiếng của những bông tuyết bồng bềnh rơi trên áo. Giữa một thực tại thinh lặng tự nhiên của sự sống.

Monday, 10 February 2014

tách trà hiện tại

tách trà hiện tại

Và tôi thấy, ta cũng dễ hiểu lầm rằng, sống trong hiện tại có nghĩa là chúng ta không được phép nghĩ về quá khứ hoặc tưởng tới tương lai của mình. Thật ra thì ta có quyền nghĩ về quá khứ và tưởng đến tương lai của mình chứ, nhưng nó phải dựa trên thực tại này, và đừng để cho mình bị quyến luyến và ràng buộc vào chúng. Trong kinh Người Biết Sống Một Mình Phật có giảng về việc này

Friday, 31 January 2014

điều nghịch lý của cuộc sống

điều nghịch lý của cuộc sống

Có câu truyện về một người cưỡi một con ngựa đang phi như bay trên đường.  Khi anh và con ngựa chạy ngang qua một khu phố, có vài người đứng bên đường thấy vậy gọi với theo, "Anh kia có việc gì phải đi đâu mà vội vã thế?"  Anh ta ngoái đầu lại và nói lớn, "Tôi cũng không biết nữa, hỏi con ngựa kìa!"  Sự tiến bộ trong xả hội của chúng ta ngày nay cũng được ví giống như con ngựa trong câu truyện ấy, chúng ta đang phi như bay nhưng có biết mình đang đi về đâu chăng?
Theo tôi nghĩ thì những phát minh, sáng tạo mới của khoa học giúp cho cuộc đời bớt đi những tật bệnh, làm vơi bớt khổ đau là một điều rất tuyệt vời và vô cùng quý báu cho nhân loại.  Nhưng chúng ta cũng đừng quên đi những nguyên nhân sâu xa của khổ đau.

Friday, 24 January 2014

làm người mới bắt đầu

làm người mới bắt đầu

Trong thời gian tu tập ở Ấn Ðộ, sự tu tập của tôi có khuynh hướng nhắm về một mục tiêu và sự thành đạt nào đó.  Mặc dầu công phu khá vất vả nhưng tôi tự cho là mình rất tiến bộ, và đang tiến bước đều đặn trên con đường đi đến giải thoát.
Khi tôi trở về Mỹ thăm nhà, lúc ấy quyển “Thiền tâm, sơ tâm (Zen Mind Beginner’s Mind) của thiền sư Shunryu Suzuki mới được xuất bản.  Khi đọc tựa đề ấy, tôi nghĩ: “Ồ, mình biết cuốn đó nói gì rồi.  Nó có nghĩa là khi mới tu thì ta chỉ có cái sơ tâm, cái tâm lúc ban đầu mà thôi.  Sau khi tu tập một thời gian, ta đạt được những kinh nghiệm siêu việt, cho đến một ngày ta thành tựu hoàn toàn, và ta có được cái gọi là thiền tâm.”